COVID - warto wiedzieć

Koronawirus COVID-19 – fakty i mity

17 kwietnia 2020

Na początku stycznia 2020 roku został zidentyfikowany nowy czynnik zakaźny, zaliczany do rodziny Coronaviridae, który spowodował wybuch epidemii wirusowego zapalenia płuc w Wuhan w Chinach. Media zaczęły rozpowszechniać informacje o tym, czym jest koronawirus – fakty i mity.

 

 

Początkowo określany był jako 2019-nCoV, a obecnie znany jest jako SARS-CoV-2. 11 marca 2020 koronawirus SARS-CoV-2 został przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) określony jako pandemiczny. Oznacza to, że wirus, powodujący chorobę znaną jako COVID-19, zakaża ludzi i łatwo rozprzestrzenia się pomiędzy nimi, a przypadki infekcji zostały wykryte w większości krajów na całym świecie i liczba ich szybko rośnie. Wraz z rozpowszechnieniem się zakażeń, spowodowanych przez SARS-CoV-2, fakty i mity były równocześnie powielane przede wszystkim w mediach społecznościowych i Internecie. Warto bacznie się im przyjrzeć:

 

1. Ekspozycja na słońce lub temperatury wyższe niż 25°C zapobiega chorobie koronawirusowej (COVID-19).

Można zostać zakażonym SARS-CoV-2 bez względu na to, jak słoneczna lub upalna jest pogoda. Kraje o ciepłym klimacie także zgłosiły przypadki COVID-19, na przykład Brazylia czy Peru. Aby się chronić, należy często i dokładnie myć ręce i unikać dotykania oczu, ust i nosa, a przede wszystkim kontaktu z potencjalnie zakażonymi osobami.

 

2. Wyleczenie się z choroby (COVID-19) powodowanej przez nowego koronawirusa (SARS-CoV-2) może nastąpić samoistnie.

Zakażenie SARS-CoV-2 nie oznacza, że ​​będziesz go mieć do końca życia. Większość osób zakażonych koronawirusem w krótkim czasie wyeliminuje go ze swojego organizmu. Jeśli masz kaszel, gorączkę i trudności w oddychaniu, szybko zwróć się o pomoc medyczną do lokalnej stacji sanitarno-epidemiologicznej lub do szpitala zakaźnego. Może się okazać, że akurat Tobie uratuje to życie, bo przebieg choroby może być wyjątkowo ciężki i niezbędna okaże się specjalistyczna pomoc i sprzęt.

 

3. Jeśli możesz wstrzymać oddech przez 10 sekund lub dłużej bez kaszlu lub uczucia dyskomfortu w klatce piersiowej oznacza, że ​​jesteś wolny od COVID-19.

Najczęstszym objawem COVID-19 jest suchy kaszel, duszność i gorączka. Jednak jedynym sposobem na potwierdzenie, czy masz wirus, wywołujący chorobę COVID-19, jest wykonanie w certyfikowanym laboratorium testu laboratoryjnego metodą RT-PCR (nie zamawiamy go w podejrzanych sklepach internetowych!). Nie można tego potwierdzić za pomocą opisanego powyżej ćwiczenia oddechowego, które może być nawet niebezpieczne.

 

4. Picie alkoholu zapobiega chorobie COVID-19

Picie alkoholu nie zapobiega zakażeniom SARS-CoV-2 ani żadnym innym patogenom. Wręcz przeciwnie: nadmierne spożywanie alkoholu może zwiększyć ryzyko problemów zdrowotnych i osłabić odporność.

 

5. Mróz i śnieg mogą inaktywować koronawirusa SARS-CoV-2.

Nie ma powodu aby sądzić, by zimna pogoda mogła inaktywować jakiegokolwiek wirusa. Zamrażanie jest bowiem jedną z metod przechowywania wirusów w laboratoriach. Najskuteczniejszym sposobem zabezpieczenia się przed SARS-CoV-2 jest częste mycie rąk za pomocą wody z mydłem przez co najmniej 30 sekund lub stosowanie płynów odkażających na bazie alkoholu.

 

6. Nowy koronawirus może przenosić się poprzez ukąszenia komarów.

Do chwili obecnej brak jest jakichkolwiek informacji czy dowodów naukowych sugerujących, że nowy koronawirus może być przenoszony przez komary. SARS-CoV-2 jest wirusem zakażającym układ oddechowy, który rozprzestrzenia się drogą kropelkową, gdy zakażona osoba kaszle lub kicha. Mało prawdopodobne jest, aby przenosiły go komary.

 

7. Lampy do dezynfekcji światłem ultrafioletowym mogą inaktywować koronawirusa SARS-CoV-2

Lampy UV będą inaktywowały wirusy i bakterie, jednak dopiero po ciągłym naświetlaniu przez 6-8 godzin odpowiednią lampą medyczną. Z tego powodu nie powinny być one używane do sterylizacji rąk lub innych obszarów skóry, ponieważ promieniowanie UV może powodować podrażnienia lub nawet oparzenia. Dodatkowo powoduje uszkodzenia DNA w komórkach skóry, co może stać się początkiem nowotworu takiego jak czerniak. Możemy zatem więcej stracić niż zyskać.

 

8. Rozpylanie alkoholu lub roztworów chloru na całe ciało niszczy SARS-CoV-2

Nie, takie działanie nie inaktywuje wirusów, które już dostały się do wnętrza ciała. Wręcz przeciwnie - rozpylanie tych substancji może być szkodliwe dla błon śluzowych oczu czy ust, powodując podrażnienia i uszkodzenia. Należy pamiętać, że zarówno alkohol, jak i chlor, mogą być przydatne do dezynfekcji powierzchni, ale należy je wówczas stosować zgodnie z odpowiednimi zaleceniami.

 

9. Szczepionki przeciwko grypie i/lub zapaleniu płuc chronią także przed COVID-19

Nie. Żadne dostępne na rynku szczepionki nie zapewniają ochrony przed nowym koronawirusem. SARS-CoV-2 jest zupełnie nowym patogenem i potrzebuje własnej szczepionki. Jednak chociaż szczepionki przeciwko grypie i/lub pneumokokom nie są skuteczne przeciwko COVID-19, zaleca się szczepienie przeciwko chorobom układu oddechowego, aby dodatkowo chronić swoje zdrowie.

 

10. Regularne płukanie nosa solą fizjologiczną zapobiega infekcji COVID-19

Nie ma żadnych dowodów na to, by płukanie nosa solą fizjologiczną chroniło ludzi przed zakażeniem SARS-CoV-2. Istnieją bardzo nieliczne informacje o tym, iż regularne płukanie nosa solą fizjologiczną może pomóc w regeneracji błony śluzowej nosa po przeziębieniach, nie zapobiega jednak infekcjom dróg oddechowych.

 

11. Koronawirus SARS-CoV-2 powoduje cięższe zakażenia u osób starszych, niż u młodszych.

Choć ludzie w każdym wieku mogą zostać zakażeni nowym koronawirusem, to starsi ludzie i osoby z wcześniej istniejącymi schorzeniami (takimi jak astma, cukrzyca, choroby serca) są bardziej podatne na ciężkie postaci COVID-19. Natomiast z reguły dzieci i osoby młode przechodzą infekcję lżej, często nawet niezauważalnie.

 

12. Nowy koronawirus SARS-CoV-2 został celowo stworzony lub wręcz wyprodukowany przez ludzi, na przykład w tajnych laboratoriach.


Wirusy mogą się zmieniać z czasem poprzez spontaniczne mutacje. Czasami wybuch choroby następuje, gdy wirus, który jest powszechny u zwierzęcia, takiego jak nietoperz, ulega zmianom i nabywa zdolności infekowania ludzi, choć dotychczas nie posiadał takich właściwości. Prawdopodobnie tak powstał nowy koronawirus, przechodząc od nietoperzy przez łuskowce (pangoliny) na ludzi.

 

13. Zamawianie lub kupowanie produktów wysyłanych z Chin sprawia, że wzrasta nasze prawdopodobieństwo zachorowania.


Naukowcy cały czas badają nowego koronawirusa, aby dowiedzieć się więcej o tym, jak zaraża on ludzi. Wirusy takie jak ten, nie są długo aktywne na powierzchniach, więc jest mało prawdopodobne, by zostać zakażonym przez SARS-CoV-2 z paczki, która była transportowana przez kilka dni lub tygodni.

 

14. Nie istnieje szczepionka przeciwko nowemu koronawirusowi SARS-CoV-2.


To prawda, nie ma obecnie dostępnej szczepionki dla ludzi, która miałaby chronić przez zakażeniami powodowanymi przez nowy koronawirus. Pracuje nad nią już klika ośrodków badawczych, lecz zanim będzie ona dostępna, może minąć kilka lub nawet kilkanaście miesięcy.

 

15. Objawy infekcji koronawirusowej niczym nie różnią się od grypy.

W przypadku infekcji, wywołanej koronawirusem, pojawia się wysoka gorączka, zwykłe powyżej 38-39’C oraz suchy kaszel, duszności, poczucie ucisku w klatce piersiowej, bóle mięśni i poczucie ciągłego zmęczenia. Przebieg choroby może być bardzo ostry i w szybkim czasie doprowadzić do śmierci.

 

16. Kwarantannę stosuje się wyłącznie u osób, które są chore.

Kwarantannie poddane są nie tylko osoby chore, ale przede wszystkim osoby, które mogły mieć kontakt z kimś potencjalnie zarażonym wirusem. W ten sposób minimalizuje się ryzyko, że taka osoba zarazi kolejne – jeśli sama już jest nosicielką wirusa. Kwarantannie mogą być zatem poddane osoby zdrowe celem obserwacji.

 

17. Zwierzęta domowe stanowią zagrożenie dla ludzi, bo przenoszą koronawirusa.

NIE, zwierzęta domowe nie stanowią dla nas zagrożenia, ponieważ nie przenoszą koronawirusa SARS-CoV-2. Oczywiście, należy zachować zdrowy rozsądek i podstawowe zasady higieny, a zatem, jak w każdym innym przypadku, nie należy pozwalać pupilom np. na lizanie nas po twarzy, a po zabawie należy myć ręce.

Nie należy również zapominać o higienie zwierzaka, zwłaszcza o myciu łap po spacerach w czasie deszczu itp. Skąd wziął się ten niebezpieczny mit? Fake newsy rozprzestrzeniły się w Internecie wkrótce po tym, jak podano do wiadomości publicznej informację o wykryciu ludzkiego koronawirusa u psa w Hong Kongu. Dokładne badania wykazały jednak, że pies nie był zarażony, a wirusy znalazły się w jego drogach oddechowych za sprawą niewłaściwego postępowania jego właściciela, który był chory i spał z psem, często na niego kaszląc. To właśnie dlatego pierwszy test dał wynik pozytywny – wirusy pochodziły jednak z kropelek wykasływanych przez właściciela psa. 

 

18. Muszę informować pracowników pogotowia o jakichkolwiek objawach wszystkich osób w domu, nawet jeśli wzywam karetkę z innej sprawie, np. zawału u dziadka.

To bardzo ważna kwestia: taka informacja nie wpływa na czas przyjazdu karetki ani skład zespołu, ani na rodzaj udzielonej pomocy. Karetka z wykwalifikowanym i świetnie przygotowanym personelem przyjedzie tak szybko, jak tylko będzie to możliwe. Jednak dodatkowe informacje w czasie epidemii są istotne dla zdrowia samych ratowników i całego personelu medycznego: zatajenie informacji o infekcji u kogokolwiek w domu może stanowić potencjalne ryzyko zakażenia wirusem dla ratowników, a przez to – również i pozostałych osób w szpitalu!

Przecież ratownicy wejdą do domu, aby udzielić chorej osobie pomocy lub zabrać ją do szpitala, zatem będą mieli kontakt z domownikami – którzy mogą zarazić ich wirusem. Jednak poinformowani wcześniej o infekcji w miejscu, do którego są wzywani, będą mogli odpowiednio się przygotować, np. ubrać w kombinezony, co ochroni ich samych i personel szpitala przed przenoszeniem się wirusa.

 

19. Czosnek, witamina C i dieta roślinna mogą podnieść odporność i uchronić przed wirusem.

NIE, nie ma absolutnie żadnej metody podnoszenia sprawności układu immunologicznego, który działa poprawnie. A tak jest u większości z nas. Zaburzenia funkcjonowania układu immunologicznego bywają bardzo poważnymi chorobami i nie da się ich leczyć domowymi metodami. Osoby, chorujące na tego typu choroby, są pod stałą opieką medyczną i przyjmują stosowne leki.

Natomiast osoby zdrowe nie poprawią działania organizmu nawet kilogramami czosnku, cebuli czy witaminy C w dowolnej postaci. Dodatkowo przyjmowanie suplementów diety, zwłaszcza zakupionych w Internecie, może być zagrożeniem dla zdrowia, bo każdą substancję można przedawkować, także witaminy.

 

20. Noszenie maseczki uchroni mnie przed zarażeniem się koronawirusem.

Nie uchroni, ponieważ pojedyncze wiriony (pojedyncze cząsteczki wirusa) bez kłopotu przenikają przez tkaninę. W dodatku zwykłe fizelinowe maseczki najczęściej nie są sterylne. Jednak maseczki ochronne powinny nosić osoby zakażone – jeśli obserwujesz u siebie jakiekolwiek objawy infekcji, a zwłaszcza kaszel, musisz nosić maseczkę, aby nie zakażać innych. Choć nie jest to metoda w 100% skuteczna, zminimalizuje ryzyko zakażenia innych osób.

 

Autor:

dr hab. n. med. Tomasz Dzieciątkowski

Wirusolog i mikrobiolog,
Katedra i Zakład Mikrobiologii Lekarskiej, WUM