COVID a alergie i choroby płuc

Czy kontrola astmy zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu koronawirusa COVID-19?

17 kwietnia 2020

Katarzyna Pinkosz

Astma jest przewlekłą i groźną chorobą zapalną układu oddechowego. Jeśli nie jest prawidłowo leczona, może być czynnikiem ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19. 

 

 

Jednak stosowanie glikokortykosteroidów wziewnych zalecanych w astmie może spowolnić replikację wirusa SARS-COV-2 w nabłonku dróg oddechowych.

W Polsce na astmę choruje około 4 mln osób. Problemem jest to, że znaczna część z nich nie ma postawionej diagnozy, a wielu pacjentów, mimo świadomości choroby, nie przyjmuje zalecanych leków lub stosuje je wybiórczo. Nieprawidłowe leczenie astmy może prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia układu oddechowego. Może być również zagrożeniem w okresie epidemii COVID-19.

 

Astma i koronawirus SARS-COV-2

Astma powoduje przewlekły proces zapalny w drogach oddechowych, przede wszystkim w oskrzelach. Powoduje on zwężenie dróg oddechowych i takie objawy jak kaszel, uczucie dyskomfortu przy oddychaniu, świszczący oddech, duszność. W przypadku prawidłowego leczenia astmy (najczęściej stosuje się leki sterydowe oraz leki rozszerzające oskrzela), proces zapalny zostaje zahamowany. Jeśli jednak astma jest nieprawidłowo leczona, proces zapalny postępuje, a drogi oddechowe są systematycznie niszczone.

Jeżeli u pacjenta z nieleczoną lub nieprawidłowo leczoną astmą dojdzie do zakażenia koronawirusem SARS-COV-2, przebieg infekcji COVID-19 może być dużo cięższy, gdyż atak na drogi oddechowe jest podwojony. Koronawirus SARS-COV-2 zajmuje najczęściej płuca. Łączy się w ich obrębie z komórkami, które mają na swojej powierzchni receptory ACE2. W przebiegu infekcji bardzo szybko może pojawić się zapalenie płuc: początkowo wirusowe, później także bakteryjne, ponieważ spadek odporności powoduje, że uaktywniają się bakterie.

Koronawirus jest groźny z tego powodu, że uszkadza nabłonek dróg oddechowych. Komórki złuszczają się, tworzy się niezwykle lepki, gęsty śluz, który zatyka drobne drogi oddechowe. Pojawia się niewydolność oddechowa, a w jej przebiegu niejednokrotnie istnieje konieczność zastosowania metod wspomagających oddychanie takich jak respirator – mówi prof. Piotr Kuna, kierownik II Katedry Chorób Wewnętrznych i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

 

Jak odróżnić zaostrzenie astmy od infekcji COVID-19

Zakażenie koronawirusem nawet w 80-85% przypadków ma przebieg bezobjawowy lub skąpoobjawowy. U około 5-15% może on być ciężki. Najczęstsze objawy COVID-19 to:

  • suchy kaszel,
  • gorączka powyżej 38-38,5 stopni C,
  • silne zmęczenie,
  • bóle mięśniowe, duszność.

W przypadku takich objawów koronawirusa konieczny jest natychmiastowy kontakt z lekarzem lub stacją sanitarno-epidemiologiczną i wykonanie testu w kierunku koronawirusa SARS-CoV-2.

Niektóre objawy infekcji COVID-19 – takie jak kaszel, duszność – mogą przypominać zaostrzenie astmy. Jak odróżnić czy przyczyną jest astma, czy infekcja COVID-19? - W przypadku astmy kaszel pojawia zwykle w nocy, nad ranem, przy wysiłku fizycznym lub ekspozycji na alergen. Zwykle na początku jest to kaszel suchy, a potem następuje odksztuszanie wydzieliny. Przy zakażeniu koronawirusem dominującym objawem jest suchy, napadowy, stopniowo narastający kaszel, który występuje kilka lub kilkanaście razy w ciągu dnia. Często dołącza się gorączka, uczucie zmęczenia, bóle mięśni, a w późniejszym okresie także duszność – mówi prof. Piotr Kuna.

W przypadku astmy również może pojawić się duszność, jednak jest ona inna niż w przypadku zakażenia koronawirusem. – U osób chorujących na astmę jest to duszność napadowa, która pojawia się, trwa pewien czas, jednak ustępuje po przyjęciu leków. W infekcji SARS-CoV-2 duszność narasta stopniowo. Mówienie i oddychanie stanowią dla pacjenta duży wysiłek. Wówczas leki przyjmowane z powodu astmy mogą nie przynieść oczekiwanego efektu. W przypadku astmy przyczyną duszności jest skurcz mięśni gładkich oskrzeli, w ich rozkurczeniu pomagają leki rozkurczające oskrzela. W infekcji COVID-19 duszność pojawia się na skutek obrzęku błony śluzowej oskrzeli.  – tłumaczy prof. Piotr Kuna.

 

Koronawirus a astma - zalecenia dla chorych w okresie epidemii COVID-19:

1. Przestrzegaj ogólnych zasad prewencji zakażenia koronawirusem: ogranicz kontakty społeczne, zachowaj dystans fizyczny od innych osób (minimum 2 metry), często i systematycznie myj ręce, unikaj dotykania ust i oczu rękoma.Noś maseczkę ochronną.

2. Prowadź zdrowy styl życia: zachowaj aktywność fizyczną, zdrowo się odżywiaj, odpoczywaj.

3. Przyjmuj leki zalecane przez lekarza prowadzącego. Kontynuuj leczenie steroidami wziewnymi. Zmniejszenie przyjmowanych dawek steroidów lub ich odstawienie może spowodować pogorszenie stanu zdrowia, gorszą kontrolę astmy, konieczność hospitalizacji lub pobytu w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym (SOR), co może zwiększyć ryzyko zakażenia.

4. Sprawdź, czy prawidłowo przyjmujesz leki inhalacyjne. Porozmawiaj z lekarzem na temat stosowania nebulizatorów: mogą one zwiększać ryzyko rozprzestrzeniania się infekcji dróg oddechowych na inne osoby.

5. Sterydy doustne przyjmuj, jeśli zalecił je lekarz. Nie przerywaj leczenia i nie zmniejszaj dawek leków bez porozumienia z lekarzem; mogłoby to spowodować zaostrzenie astmy.

6. Kup zapas leków na miesiąc. W przypadku zaostrzenia objawów astmy lub braku leków pilnie skontaktuj się z lekarzem (najlepiej telefonicznie lub mailowo).

7. Przed kolejnym sezonem grypowym, porozmawiaj z lekarzem na temat szczepienia przeciw grypie.

8. W przypadku zakażenia koronawirusem, kontynuuj przyjmowanie wszystkich dotychczasowych leków na astmę. Jeśli lekarz zalecił przyjmowanie steroidów doustnych, nie przerywaj leczenia bez jego wiedzy. Skontaktuj się z lekarzem przed jakąkolwiek zmianą prowadzonego leczenia lub w razie zaostrzenia objawów astmy.

9. Jeśli musisz iść do szpitala, zabierz ze sobą leki i komorę inhalacyjną.

 

Dobrze leczyć astmę

Nie ma wielu badań naukowych dotyczących przebiegu zakażenia koronawirusem SARS-COV-2 u chorych na astmę. Z tego względu koronawirus a astma to trudna kwestia.

Wśród analizowanych 140 chorych w Chinach nie było osób z astmą. – Przyczyny mogą być dwie. Pierwsza: na astmę chorują głównie osoby młodsze, a objawy COVID-19 występują głównie u osób starszych; druga – steroidy wziewne, przyjmowane regularnie przez chorych na astmę, być może spowalniają replikację koronawirusa – tłumaczy prof. Piotr Kuna.

Badania wykazały, że pacjenci stosujący leki wziewne, jak budezonid, cyklezonid i formoterol nie mają większego ryzyka zachorowania na SARS-CoV-2, a nawet wydaje się, że te leki mogą hamować replikację wirusa. Mechanizm, dlaczego tak się dzieje, jest nieznany, jednak został opisany niezależnie przez badaczy z Korei i Japonii. Być może tłumienie zapalenia występującego w astmie przez sterydy wziewne chroni również przed nagłym rozwojem ciężkiej postaci zakażenia koronawirusem – dodaje prof. Kuna.

Amerykańskie i europejskie towarzystwa alergologiczne, jak również Polskie Towarzystwo Alergologiczne zalecają, by w okresie epidemii SARS-CoV-2 pacjenci chorujący na astmę stosowali przepisane leki sumiennie, zgodnie z zaleceniem lekarza prowadzącego.

 

Zalecenia Polskiego Towarzystwa Alergologicznego

 

Polecane strony:

https://www.pta.med.pl/covid-19/

https://ginasthma.org/recommendations-for-inhaled-asthma-controller-medications/

https://ginasthma.org/covid-19-gina-answers-to-frequently-asked-questions-on-asthma-management/

 

Autor:

Katarzyna Pinkosz

 

Konsultacja medyczna tekstu:

prof. dr n. med. Piotr Kuna,
Kierownik II Katedry Chorób Wewnętrznych i Kliniki Chorób Wewnętrznych,
Astmy i Alergii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Redakcja artykułu:

lek. Ewa Wojciechowska