COVID - warto wiedzieć

Czy zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 można przejść bezobjawowo?

21 października 2020

dr hab. n. med. Tomasz Dzieciątkowski

Nowy koronawirus SARS-CoV-2 szybko rozprzestrzenił się na całym świecie, odkąd w grudniu 2019 roku w Wuhan w Chinach zaobserwowano pierwsze przypadki choroby przez niego wywoływanej [1]. W przeciwieństwie do zakażeń powodowanych przez inne ludzkie koronawirusy początek infekcji SARS-CoV-2 jest podstępny.

 

 

Gdy brak jest objawów zakażenia lub objawy wczesne są stosunkowo łagodne, osoby zakażone mogą się swobodnie poruszać w swym środowisku i rozprzestrzeniać dalej wirusa, który charakteryzuje się długim okresem inkubacji [2, 3]. Wszystkie te cechy pozwalają na niezwykle łatwe przenoszenie się patogenu w populacji, a jego źródła mogą być trudne do zidentyfikowania i wyizolowania. Ponadto głównymi drogami przenoszenia się SARS-CoV-2 są: droga kropelkowa oraz bezpośredni kontakt, co zwiększa jego zakaźność [4].

Te różnice między zakażeniami powodowanymi przez SARS-CoV-2 a SARS-CoV-1 lub MERS-CoV wymagają zmiany sposobu reagowania systemów opieki zdrowotnej na problem pandemii, bowiem tylko poprzez pełne zbadanie różnych cech i mechanizmów bezobjawowych zakażeń SARS-CoV-2 możemy stworzyć teoretyczne podstawy do wdrożenia kolejnych kroków w jego kontroli [1, 4].

 

Zachorowania bezobjawowe a rozprzestrzenianie się koronawirusa

U większości pacjentów z zakażeniem SARS-CoV-2 obserwuje się choroby układu oddechowego w formie łagodnej do ciężkiej, które charakteryzują się objawami takimi jak: gorączka, nieefektywny kaszel i uczucia duszności pojawiające się 2–14 dni po ekspozycji na wirusa [5]. Zdarzają się jednak inni pacjenci, u których stwierdza się dodatni wynik testu RT-qPCR w kierunku nowego koronawirusa, ale bez objawów lub z minimalnymi objawami COVID-19 [6].

Coraz więcej badań wskazuje na fakt, że osoby zakażone bezobjawowo mogą skutecznie rozprzestrzeniać wirusa, co powoduje dodatkowe trudności w kontrolowaniu pandemii [3]. Biorąc pod uwagę dane dotyczące zakażeń COVID-19, szacuje się, iż około 40–60% osób badanych pod kątem infekcji SARS-CoV-2 nie występują objawy kliniczne choroby. Dla przykładu SARS-CoV-2 na statku wycieczkowym „Diamond Princess” doprowadził do zakażenia 712 osób spośród 3711 pasażerów i członków załogi, a 410 (58%) spośród tych zakażonych osób nie miało objawów klinicznych COVID-19 podczas testowania metodami biologii molekularnej [7]

Obecnie prawie wszystkie kraje na świecie dostrzegły powagę sytuacji i wdrożyły różne środki, aby zahamować rozwój pandemii, ale osoby bezobjawowo zakażone SARS-CoV-2 nie zawsze są traktowane poważnie przez pracowników systemów opieki zdrowotnej. Osoba z bezobjawowym potwierdzonym przypadkiem zakażenia koronawirusem, przechodzi chorobę bez gorączki lub ma tylko nieznacznie pogorszone samopoczucie [2]. Można więc stwierdzić, że istnieją dwa typy bezobjawowych przypadków zakażenia SARS-CoV-2: pierwszy z nich to osoby z niewielkimi lub łagodnymi objawami w okresie inkubacji, ale z typowymi dla COVID-19 zmianami w diagnostyce obrazowej klatki piersiowej. Drugi zaś odnosi się do pacjentów bez jakichkolwiek objawów przez cały czas trwania zakażenia, u których jednak stwierdza się wynik dodatni na obecność wirusowego RNA lub przeciwciał anty-SARS-CoV-2 [8]. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że osoby zakażone SARS-CoV-2 bezobjawowo lub skąpoobjawowo mogą stanowić dalsze źródło rozprzestrzeniania się koronawirusa w populacji. Owszem, podstawową drogą przenoszenia się nowego koronawirusa jest droga kropelkowa, gdzie wiriony znajdują się na powierzchni kropelek wydzieliny dróg oddechowych uwalnianych do środowiska poprzez kaszel lub rzadziej odruch kichania, natomiast nie można wykluczać takiego szerzenia się wirusa także przez osoby niekaszlące [9].

 

Nawet 29% wyników fałszywie ujemnych.

Część dotychczasowych badań wykazała, że pacjenci zakażeni bezobjawowo mogą przenosić wirusa na innych [3]. W badaniu opublikowanym przez He i wsp. wykazano, iż pacjenci z potwierdzonym laboratoryjnie zakażeniem COVID-19 zaczęli wydalać wirusa na 2-3 dni przed wystąpieniem objawów oraz że ich zakaźność osiągnęła szczyt przed wystąpieniem objawów klinicznych choroby [10]. W innym badaniu przeprowadzonym w Hongkongu przez Yin i wsp. stwierdzono, że nie ma różnic we współczynnikach przenoszenia koronawirusa pomiędzy pacjentami z objawami COVID-19, a przypadkami bezobjawowymi [16].

Ogólnie rzecz biorąc, powyższe badania dostarczyły dowodów, iż ryzyko przeniesienia SARS-CoV-2 przez pacjentów bezobjawowych może wcale nie być mniejsze, niż przez pacjentów z objawami zakażenia. Co więcej, niektóre osoby zakażone koronawirusem nie odczuwają żadnych objawów lub mają jedynie łagodne objawy i mogą być nieświadome swojej choroby, a tym samym nie izolować się ani nie szukać leczenia. Wreszcie, chociaż dostępnych jest wiele metod wykrywania wirusa, nawet u 29% pacjentów może wystąpić wynik fałszywie ujemny w testach RT-qPCR na początku zakażenia SARS-CoV-2, a więc jest możliwe, że duża część bezobjawowych infekcji pozostanie niewykryta [12].

Wszystkie te dowody wskazywać mogą na fakt, że rozprzestrzenianie się pandemii COVID-19 będzie trudne do powstrzymania poprzez skupienie się personelu medycznego wyłącznie na osobach z objawami koronawirusa. Jak więc można wykryć, jak najwięcej bezobjawowych infekcji i zapobiec dalszemu pochodowi SARS-CoV-2 w populacji? Pierwszą taką metodą jest otwarte i odpowiedzialne udostępnianie istotnych informacji o wirusie i pandemii przez władze poszczególnych krajów i media. Tylko wówczas obywatele będą mogli prawidłowo zrozumieć powagę sytuacji i podjąć odpowiednie działania. Środki masowego przekazu muszą rozpowszechniać wiadomości promujące zdrowie, takie jak wskazania dotyczące noszenia maseczek i rutynowego mycia rąk oraz znaczenie zachowania 2-metrowego dystansu społecznego [13]. Kolejną taką metodą jest, by po potwierdzeniu bezobjawowych infekcji zachować autokwarantannę, a osoby takie powinny codziennie monitorować stan swojego zdrowia, kontaktować się z lekarzem i postępować zgodnie z jego zaleceniami [14]. Na koniec, naukowcy i eksperci ds. zdrowia publicznego powinni prowadzić badania nad biologią SARS-CoV-2, aby szybko poprawić zdolność do wykrywania wirusa i umożliwić masowe testy obywateli, co może mieć istotne znaczenie w przypadku ewentualnych odległych powikłań zakażeń SARS-CoV-2.

 

Literatura

  1. Yesudhas D., Srivastava A., Gromiha M.M. COVID-19 outbreak: history, mechanism, transmission, structural studies and therapeutics. Infection 2020: Sep 4: 1-15. doi: 10.1007/s15010-020-01516-2
  2. Rothe C., Schunk M., Sothmann P. i wsp. Transmission of 2019-nCoV infection from an asymptomatic contact in Germany. N Engl J Med. 2020, 382: 970-971. doi: 10.1056/NEJMc2001468.
  3. Bai Y, Yao L, Wei T i wsp. Presumed asymptomatic carrier transmission of COVID-19. JAMA 2020, 323: 1406-1407. doi: 10.1001/jama.2020.2565.
  4. Morawska L, Cao J. Airborne transmission of SARS-CoV-2: The world should face the reality. Environ Int. 2020, 139: 105730. doi:10.1016/j.envint.2020.105730
  5. Hassan S.A., Sheikh F.N., Jamal S i wsp. Coronavirus (COVID-19): A review of clinical features, diagnosis, and treatment. Cureus. 2020, 12: e7355. doi:10.7759/cureus.7355
  6. Nishiura H., Kobayashi T., Miyama T. i wsp. Estimation of the asymptomatic ratio of novel coronavirus infections (COVID-19). Int J Infect Dis 2020, 94: 154-155. doi:10.1016/j.ijid.2020.03.020
  7. Sakurai A., Sasaki T., Kato S. i wsp. Natural history of asymptomatic SARS-CoV-2 infection. N Engl J Med 2020, 383: 885-886. doi:10.1056/NEJMc2013020
  8. Wang Y., Kang H., Liu X. i wsp. Asymptomatic cases with SARS-CoV-2 infection [published online ahead of print, 2020 May 8]. J Med Virol 2020, 10.1002/jmv.25990. doi:10.1002/jmv.25990
  9. Dhand R., Li J. Coughs and sneezes: their role in transmission of respiratory viral infections, including SARS-CoV-2. Am J Respir Crit Care Med 2020, 202: 651-659. doi: 10.1164/rccm.202004-1263PP
  10. He X., Lau E.H.Y., Wu P. i wsp. Temporal dynamics in viral shedding and transmissibility of COVID-19. Nat Med 2020, 26: 672-675. https://doi.org/10.1038/s41591-020-0869-5
  11. Yin G, Jin H. Comparison of transmissibility of coronavirus between symptomatic and asymptomatic patients: reanalysis of the Ningbo COVID-19 data. JMIR Public Health Surveill 2020, 6: e19464. doi:10.2196/19464
  12. Arevalo-Rodriguez I., Buitrago-Garcia D., Simancas-Racines D. i wsp. False-negative results of initial RT-PCR assays for COVID-19: a systematic review. medRxiv 2020. doi: 10.1101/2020.04.16.20066787.
  13. Flaxman S., Mishra S., Gandy A. i wsp. Estimating the effects of non-pharmaceutical interventions on COVID-19 in Europe. Nature 2020, 584: 257-261. https://doi.org/10.1038/s41586-020-2405-7
  14. Tan C., Xiao Y., Meng X. i wsp. Asymptomatic SARS-CoV-2 infections: What do we need to know? Infect Control Hosp Epidemiol. 2020, 1-2. doi:10.1017/ice.2020.201
 

Autor:

dr hab. n. med. Tomasz Dzieciątkowski

Katedra i Zakład Mikrobiologii Lekarskiej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego