COVID u dzieci

Koronawirus a szkoła – jak ochronić dzieci z alergiami?

21 października 2020

Halina Pilonis

„Nieleczona alergia jest jak płonące ognisko. I kiedy jesienią nasilają się jej objawy, a do tego dochodzą jeszcze zakażenia różnymi wirusami, to tak, jakbyśmy dolewali benzyny do ognia. Dlatego nie wolno przerywać leczenia alergii i astmy u dzieci podczas epidemii”, ostrzega prof. Piotr Kuna z Kliniki Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergologii z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

 

 

Czy dzieci z alergią powinny chodzić do szkoły w czasie pandemii?

Nie ma żadnych przeciwwskazań, aby dzieci z alergią czy astmą wróciły do szkoły, jeśli są prawidłowo leczone. Nieleczona alergia jest jak płonące ognisko. I kiedy jesienią nasilają się jej objawy, a do tego dochodzą jeszcze zakażenia wszelkimi wirusami, to tak, jakbyśmy dolewali benzyny do ognia. Tymczasem dobrze leczona alergia to wygaszone ognisko i dolewanie benzyny nic nie zmienia – jeżeli dziecko stosuje leki na alergię, koronawirus nie będzie miał okazji, by się wzmocnić. Dlatego apeluję, aby nie przerywać leczenia. A jeśli mamy problem z dostaniem się do alergologa, możemy poprosić lekarza POZ o przedłużenie recepty na zaordynowane leki.

Jeśli chodzi o koronawirusa, bardziej zagrożeni są nauczyciele. Dzieci najczęściej przechodzą COVID-19 bezobjawowo, ale mogą zarażać innych. Dlaczego tak się dzieje? Teorii jest wiele. Koronawirus u dzieci  posiada większe trudności z adaptacją, ponieważ  mają one mniej receptorów, umożliwiających SARS-CoV-2 atak w organizmie. Wirus bez żywiciela szybko umiera, a żeby wniknąć do organizmu, potrzebuje receptora, który – mówiąc obrazowo – jest jak gniazdko pasujące do wtyczki.

 

Dlaczego powrót do szkoły i zmiana pory roku mogą nasilać alergie?

Jesienią rośnie stężenie alergenów domowych – przede wszystkim kurzu i pleśni – oraz alergenów zwierzęcych. Wilgotność powietrza wzrasta, a w domu siedzimy coraz dłużej, bo robi się zimno. Nie otwieramy już okien na oścież, a i mniej światła słonecznego wpada do naszych mieszkań. W szkole każde dziecko na ubraniu przynosi alergeny ze swojego mieszkania. Po drugie, jesienią atakują nas rhinowirusy, które mogą nasilać objawy alergii. A po trzecie, kiedy zaczyna się sezon grzewczy i stężenie szkodliwych pyłów w powietrzu rośnie, alergie i astma stają się bardziej dokuczliwe. Poza tym powietrze zanieczyszcza też większy po wakacjach ruch samochodowy.

Dlatego co roku po 20 września liczba dzieci, trafiających do poradni i szpitala z zaostrzeniem alergii i astmy,gwałtownie wzrasta.

 

Czy leczenie alergii u dzieci jest bezpieczne w czasie pandemii COVID-19?

Kontynuacja dotychczasowego leczenia jest podstawą postępowania. Ani leki antyhistaminowe, ani antyleukotrienowe nie zwiększają ryzyka zakażenia i ciężkiego przebiegu COVID-19. Co ciekawe, formoterol hamuje nawet replikację koronawirusa SARS-CoV-2, a sterydy wziewne zmniejszają ryzyko ciężkiego przebiegu zakażenia. Pamiętajmy, że alergia jest rodzajem zapalenia. Jeśli więc nieleczony alergik zaraża się koronawirusem, cierpi niejako na dwa zapalenia jednocześnie.

 

Dlaczego nie wolno odstawiać leków na alergię w czasie pandemii?

Niestety, po wybuchu epidemii część rodziców w wyniku nieprawdziwych informacji rozpowszechnianych przez media, strachu przed zarażeniem, a także zamknięcia się części gabinetów lekarskich zaniechała leczenia alergii u swoich dzieci. Tymczasem, jeśli dziecko przestaje zażywać zaordynowane leki, zaczynają się problemy. Pamiętajmy, dobre leczenie alergii i astmy to również ochrona dziecka przed zakażeniami wieloma innymi wirusami. Leki niwelujące objawy alergii i astmy pozwalają na efektywną naukę i aktywność fizyczną na równi ze zdrowymi rówieśnikami.

 

Astma i alergiczny nieżyt nosa to choroby układu oddechowego, który jest też celem ataku koronawirusa. Czy w związku z tym cierpiące na te schorzenia dzieci są bardziej narażone na zakażenie koronawirusem?

Z dotychczasowych badań i obserwacji wynika, że ludzi chorujących na alergię i astmę koronawirus częściej omija, są bardziej odporni na zakażenie SARS-CoV-2. Zarówno alergia, jak i astma alergiczna hamują powstawanie receptorów ACE2. Tymczasem to właśnie one są kluczowe dla wniknięcia koronawirusa do organizmu człowieka. Okazało się, że chorzy na astmę trzy do czterech razy rzadziej chorują na COVID-19. Poza tym podłożem reakcji alergicznych są limfocyty Th2, a one są antagonistyczne dla koronawirusa.

To nie dotyczy wszystkich wirusów. Cierpiący na alergię są np. bardziej podatni na zakażenie odpowiedzialnymi za przeziębienie rinowirusami.

 

Czy chorzy na alergię i astmę mogą ciężej przechodzić COVID-19?

Jeżeli pacjent stosuje miejscowo sterydy, lżej i bezpieczniej przechodzi COVID-19. Badania pokazały, że formoterol hamuje replikację koronawirusa, a leczący się sterydami wziewnymi pięć razy rzadziej trafiali do szpitala. To oznacza, że byli mniej narażeni na wystąpienie niewydolności oddechowej i rzadziej trafiali na OIOM. 

 

Czy dziecko z alergią powinno w szkole chodzić w masce?

Maska jest zalecana w sytuacji, kiedy mamy kontakt z innymi ludźmi. Chronimy się w ten sposób nie tylko przed koronawirusem, ale także rhinowirusami oraz wirusami grypy. Noszący maskę nie zaraża innych. Powinny to być jednak maski chirurgiczne lub specjalistyczne z filtrem. Zwykły kawałek materiału nie chroni nikogo. Maskę należy zmieniać co godzinę, bo w wydychanym powietrzu jest wiele patogenów. Ich skraplanie się na masce może powodować autozakażenie. Ważne jest również, aby robić sobie przerwę od maski. Jeśli szkoła umożliwia dziecku wyjście na przerwie na dwór, powinno zdjąć maskę, zachowując dystans od innych. Zdarza się przy astmie, że maska może utrudniać oddychanie. Jeśli więc u dziecka występują wysokie opory oddechowe, należy zwolnić je z noszenia maski.

 

Objawy alergii mogą przypominać infekcję wywołaną przez koronawirusa SARS-CoV-2? Co zrobić, aby dziecko zostało wpuszczone na zajęcia i nie budziło postrachu wśród nauczycieli i rówieśników? Może warto przedstawić jakieś zaświadczenie?

Objawy zakażenia koronawirusem to przede wszystkim gorączka, kaszel i osłabienie. Specjalista nie ma problemu z odróżnieniem ich od objawów alergii. Gorzej będzie z grypą. Ja wydaję swoim pacjentom zaświadczenia o alergii. Rodzicie mogą więc powiadomić szkołę, że ich pociecha cierpi na tą chorobę.

 

Jak chronić małego alergika, który wraca po wakacjach i lockdownie do szkoły?

Alergię leczymy poprzez odczulanie. W tym czasie staramy się nie narażać dziecka na kontakt z alergenami i podajemy mu leki niwelujące objawy alergii. Bez konsultacji z lekarzem nie wolno przerywać podawania leków, bo objawy alergii mogą się nasilić, a to jest bardzo niebezpieczne, zwłaszcza jesienią.

 

Literatura

  1. https://www.termedia.pl/Stanowisko-grupy-ekspertow-Polskiego-Towarzystwa-Alergologicznego-w-sprawie-postepowania-u-chorych-na-astme-i-choroby-alergiczne-w-okresie-pandemii-SARS-CoV-2,123,40422,1,0.html
  2. A dissection of SARS-CoV2 with clinical implications (Review); Felician Stancioiu i in.; Int J Mol Med. 2020 Aug; 46(2): 489–508.Published online 2020 Jun 10. doi: 10.3892/ijmm.2020.4636
  3. Inhibitory effects of glycopyrronium, formoterol, and budesonide on coronavirus HCoV-229E replication and cytokine production by primary cultures of human nasal and tracheal epithelial cells; Mutsuo Yamaya i in. Respiratory Investigation, 2019
  4. Could Antihistamines Help in the Treatment and Spread of COVID-19 Via Re-Modulating Cytokines and by Reducing Sneezing? Suna Aydin and Suleyman Aydin; ACTA SCIENTIFIC NUTRITIONAL HEALTH (ISSN:2582-1423); Volume 4 Issue 4 April 2020
  5. Inhaled corticosteroids downregulate the SARS-CoV-2 receptor ACE2 in COPD through suppression of type I interferon; Lydia J Finney  i in.; www.biorxiv.org/content; https://doi.org/10.1101/2020.06.13.149039
  6. Molecular pharmacology of ciclesonide against SARS-CoV-2; Hirokazu Kimura i in. J Allergy Clin Immunol. 2020 Aug; 146(2): 330–331, Published online 2020 Jun 13. doi: 10.1016/j.jaci.2020.05.029

 

Autor:

Halina Pilonis

Autoryzacja:

prof. dr n. med. Piotr Kuna,
Kierownik II Katedry Chorób Wewnętrznych i Kliniki Chorób Wewnętrznych,
Astmy i Alergii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi