Drogowskazy leczenia lęku i depresji. Zróżnicowane działanie różnych leków wobec objawów depresji, lęku, zaburzeń snu – na przykładzie escitalopramu, duloksetyny, mianseryny, pregabaliny i kwetiapiny

Praca przedstawia zagadnienia dotyczące leczenia zaburzeń depresyjnych i lękowych w aspekcie praktycznym. W pierwszej części przedstawiono koncepcję profilowania doboru działania leku do profilu indywidualnych potrzeb pacjenta  oraz koncepcję „psychofarmakologii swoistego leku”.  Wybierając lek w leczeniu depresji i/lub leku należy uwzględnić indywidulane cechy pacjenta dotyczące jego osobowości, wartości, powodów zgłoszenia się do leczenia, oczekiwań wobec terapii i założonych dalszych celów życiowych  przy jej powodzeniu. Rozciągają się one szeroko od charakterystyki pewnych wymiarów uwarunkowanych  biologicznie jak np. stopień zapotrzebowania na nowe bodźce i stymulacje u danej osoby, poziom agresywności, neurotyzmu czy ekstrawersji - po wymiar obejmujący wyznawany system wartości i przekonań (np. przekonania co do akceptacji lub braku akceptacji uzyskiwania pomocy farmakologicznej).  Jest to wymiar całej osoby konkretnego pacjenta, a wychwycenia przez lekarza wymagają tu te jego cechy i właściwości, które mogą mieć znaczenie w kontekście wyboru leczenia. W odniesieniu do leku należy uwzględnić indywidualne cechy danego leku, jako substancji o konkretnym oddziaływaniu na procesy fizjologiczne i patofizjologiczne. Przy czym to rozumienie indywidulanych cech działania leków wykracza poza bardziej tradycyjne ujęcia, ograniczające się do prawideł, że jest to lek o działaniu przeciwdepresyjnym i/lub przeciwlękowym.  Dysponujemy już obecnie wiedzą bardziej szczegółową i odnoszącą się do konkretnych wymiarów psycho-biologicznego działania, opisującą wpływ substancji zakwalifikowanych do danej grupy leków na procesy psychiczne i fizykalne osób nimi leczonych. W drugiej części artykułu na podstawie opisów przypadków osób leczonych escitalopramem, duloksetyną, pregabaliną, mianseryną i kwetiapiną zarysowano propozycje sytuacji klinicznych, w których zastosowanie tych leków było korzystne w subiektywnym odbiorze pacjentów, natomiast w ocenie obiektywnej prowadziło do ustępowania objawów depresyjnych.