Marsz alergiczny: patofizjologia, epidemiologia i możliwości interwencji w gabinecie lekarza POZ

Pojęcie "marszu alergicznego" (ang. atopic march) funkcjonuje w literaturze medycznej od dziesięcioleci, opisując naturalną historię i sekwencyjne następowanie po sobie chorób atopowych w miarę rozwoju dziecka. Dla lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), który towarzyszy pacjentowi od okresu noworodkowego aż po dorosłość, zrozumienie tego zjawiska jest kluczem do wczesnej stratyfikacji ryzyka i wdrożenia działań profilaktycznych.

Klasyczny paradygmat marszu alergicznego zakłada progresję, która rozpoczyna się w okresie niemowlęcym od atopowego zapalenia skóry (AZS) oraz alergii pokarmowej, następnie ewoluuje w wieku przedszkolnym w kierunku alergicznego nieżytu nosa (ANN), by w wielu przypadkach zakończyć się rozwojem astmy oskrzelowej w wieku szkolnym.

Choć schemat ten jest dydaktycznie użyteczny, współczesne badania kohortowe wskazują na znaczną heterogenność fenotypów. Nie każde dziecko z AZS zachoruje na astmę, a u części pacjentów astma rozwija się bez wcześniejszych objawów skórnych. Niemniej jednak, statystyki są nieubłagane: wczesny początek i ciężki przebieg egzemy u niemowlęcia jest jednym z najsilniejszych predyktorów późniejszego rozwoju chorób układu oddechowego.

W dobie rosnącej epidemii chorób cywilizacyjnych, w której alergie dotykają blisko 40% populacji europejskiej, zadaniem lekarza rodzinnego nie jest tylko leczenie objawowe, ale próba przerwania tego błędnego koła immunologicznego.