Mikrobiom - czy to tylko jelita?

Przez dekady traktowaliśmy przewód pokarmowy głównie jako układ hydrauliczny służący do trawienia i wchłaniania składników odżywczych, a zasiedlające go bakterie jako komensale pomagające w syntezie witaminy K i fermentacji resztek. Dziś wiemy, że ten redukcjonistyczny pogląd był fundamentalnym błędem. Człowiek nie jest jednostką autonomiczną, lecz holobiontem – superorganizmem złożonym z komórek ludzkich i bilionów komórek mikroorganizmów (bakterii, wirusów, archeonów, grzybów), których genom (mikrobiom) przekracza liczbę genów ludzkich ponad 100-krotnie.

Największą rewolucją ostatniej dekady jest odkrycie Osi Mikrobiota-Jelita-Mózg (MGB Axis). Jest to dwukierunkowa autostrada komunikacyjna, łącząca ośrodkowy układ nerwowy (OUN) z układem pokarmowym. Termin "drugi mózg" nie jest już metaforą publicystyczną, lecz faktem anatomicznym – jelitowy układ nerwowy (ENS) zawiera ponad 500 milionów neuronów, a jego funkcjonowanie jest ściśle modulowane przez mikrobiotę.

Dla lekarza praktyka implikacje są kolosalne: leczenie depresji może zaczynać się od diety, patogeneza choroby Parkinsona może mieć źródło w zaparciach sprzed 20 lat, a antybiotykoterapia w dzieciństwie może korelować z ryzykiem zaburzeń neurorozwojowych. Niniejsze opracowanie ma na celu usystematyzowanie molekularnych mechanizmów tej komunikacji i wskazanie realnych możliwości terapeutycznych.