Różnice między migotaniem a trzepotaniem przedsionków

Wróć do listy Data:
mgr Magdalena Sawicka

Migotanie przedsionków i trzepotanie przedsionków to dwa częste nadkomorowe zaburzenia rytmu, które w praktyce bywają ze sobą mylone. Dla pielęgniarki różnica ma znaczenie nie tylko „elektrokardiograficzne”. Wpływa także na to, co obserwujemy przy łóżku chorego, jak interpretujemy tętno, kiedy zgłaszamy pogorszenie stanu i dlaczego pacjent wymaga diagnostyki oraz oceny ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych. Obie arytmie mogą dawać podobne objawy i obie zwiększają ryzyko udaru, ale nie są tym samym zjawiskiem.  

W migotaniu przedsionków aktywność elektryczna przedsionków jest chaotyczna. Przedsionki nie kurczą się skutecznie, lecz „drżą”, a rytm komór staje się typowo niemiarowy. W zapisie EKG nie widzimy prawidłowych załamków P, a sam rytm określa się klasycznie jako „niemiarowy”. Taki brak uporządkowanego skurczu przedsionków sprzyja zaleganiu krwi i tworzeniu skrzeplin, dlatego migotanie przedsionków wiąże się z istotnym ryzykiem udaru mózgu.  

Trzepotanie przedsionków także jest szybką arytmią nadkomorową, ale mechanizm jest bardziej uporządkowany niż w migotaniu. W typowym trzepotaniu przedsionki pobudzają się szybko, zwykle w sposób regularny, najczęściej z częstością około 250–350/min. W EKG charakterystyczne są regularne fale trzepotania o wyglądzie „zębów piły”.

Najważniejsza różnica: chaos versus uporządkowany szybki rytm. Najprościej można to ująć tak: w migotaniu przedsionków przedsionki pracują chaotycznie, a w trzepotaniu bardzo szybko, ale bardziej regularnie. Klinicznie jest to ważne, bo szybkie, ale miarowe tętno nie wyklucza groźnej arytmii nadkomorowej.  

Jak te zaburzenia wyglądają w EKG

W migotaniu przedsionków nie ma prawidłowych załamków P. W trzepotaniu przedsionków zamiast prawidłowych załamków P widoczne są regularne fale trzepotania, a rytm komór może być regularny lub regularnie przyspieszony. Dla praktyki pielęgniarskiej oznacza to, że samo „szybko bije serce” nie wystarcza do rozpoznania rodzaju arytmii - potrzebny jest zapis EKG. 

Objawy

Zarówno migotanie, jak i trzepotanie przedsionków mogą dawać kołatanie serca, duszność, osłabienie, zawroty głowy, mniejszą tolerancję wysiłku, uczucie niepokoju, a czasem ból w klatce piersiowej. Obie arytmie mogą też przebiegać skąpoobjawowo albo bezobjawowo i zostać wykryte przypadkowo. O nasileniu dolegliwości często decyduje nie tylko sam rodzaj arytmii, ale przede wszystkim szybkość rytmu komór oraz choroby współistniejące.  

W migotaniu przedsionków pielęgniarka często wyczuwa tętno wyraźnie niemiarowe. 

W trzepotaniu przedsionków tętno może być szybkie, ale zaskakująco równe. 

To ważne, bo regularność tętna nie oznacza automatycznie, że sytuacja jest mniej istotna klinicznie. W obu przypadkach trzeba zwracać uwagę na objawy gorszej perfuzji: hipotonię, narastającą duszność, ból w klatce piersiowej, osłabienie, splątanie lub omdlenie. Objawy niestabilności hemodynamicznej wymagają pilnej reakcji.  

Leczenie

Cele leczenia są podobne w obu arytmiach: kontrola częstości rytmu komór, przywrócenie rytmu zatokowego u wybranych pacjentów oraz zapobieganie powikłaniom zakrzepowo-zatorowym. W trzepotaniu częściej rozważa się leczenie zabiegowe, zwłaszcza ablację, ponieważ typowe trzepotanie bywa dobrze podatne na taki rodzaj terapii. Z kolei w migotaniu przedsionków postępowanie bywa bardziej złożone i obejmuje długofalową strategię kontroli rytmu lub częstości oraz regularną ponowną ocenę chorego.  

W praktyce trzeba pamiętać, że u jednego chorego mogą występować zarówno trzepotanie, jak i migotanie przedsionków. To nie są dwa całkowicie odrębne światy kliniczne. Pacjent może przechodzić z jednej arytmii w drugą. Dla praktyki pielęgniarskiej najważniejsze są:

  • migotanie zwykle daje rytm niemiarowy, a trzepotanie może być szybkie, ale miarowe
  • ostateczne różnicowanie opiera się na EKG, nie na samym badaniu tętna
  • obie arytmie mogą prowadzić do pogorszenia hemodynamicznego i obie niosą ryzyko udaru
  • obserwacja pielęgniarska ma realne znaczenie: wychwycenie kołatania, duszności, spadku ciśnienia, zasłabnięcia lub nagłej zmiany tolerancji wysiłku może przyspieszyć rozpoznanie i leczenie

Migotanie przedsionków to arytmia chaotyczna i typowo niemiarowa, natomiast trzepotanie przedsionków jest szybką arytmią bardziej uporządkowaną, często z charakterystycznym obrazem „zębów piły” w EKG. Objawy mogą być podobne, ale zapis elektrokardiograficzny pozwala je odróżnić. Obie arytmie są istotne klinicznie, obie mogą powodować pogorszenie stanu pacjenta i obie wymagają oceny ryzyka udaru oraz odpowiedniego leczenia. 


Źródła:

  1. Wytyczne ESC 2024 dotyczące postępowania w migotaniu przedsionków opracowane we współpracy z Europejskim Stowarzyszeniem Chirurgii Serca i Klatki Piersiowej (EACTS). 2024 https://ptkardio.pl/wytyczne/40-wytyczne_esc_2024_dotyczace_postepowania_w_migotaniu_przedsionkow_opracowane_we_wspolpracy_z_europejskim_stowarzyszeniem_chirurgii_serca_i_klatki_piersiowej_eacts dostęp: 10.04.2026
  2. Migotanie Przedsionków (AF). Medycyna Praktyczna 2025. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.6.6. dostęp: 10.04.2026
  3. Mamcarz A. Migotanie przedsionków – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie. Medycyna Praktyczna 2025.https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/choroby/218725,migotanie-przedsionkow-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie dostęp: 10.04.2026
  4. Trusz-Gluza M. Leśniak A. Trzepotanie przedsionków (AFI). Medycyna Praktyczna 2023. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.6.7. dostęp: 10.04.2026
  5. Opolski G. Koźluk E. Łodziński P. Trzepotanie przedsionków. 
  6. https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/985,trzepotanie-przedsionkow?srsltid=AfmBOoqG8T535slP8oCLZNtVKTadWHdBgw6kWnVkAi4LJ2SBU1GTDcxu dostęp: 10.04.2026

Słowa kluczowe

Wróć do listy Przejdź dalej