Cichy oddział intensywnej terapii dla lepszej opieki nad pacjentem

Nadmierny poziom dźwięków otoczenia na OIT został uznany za główny czynnik przyczyniający się do zaburzeń snu u pacjentów [3]. Hałas może powodować zmiany głębokości snu, zakłócając cykl snu i czuwania oraz powodując subiektywne pogorszenie jakości snu. Podczas snu nadmierna ekspozycja na hałas wywołuje reakcję zapalną i zaburza funkcję śródbłonka, co prowadzi do stresu oksydacyjnego, który może niekorzystnie wpływać na naczynia krwionośne ważnych narządów i ostatecznie przyczyniać się do rozwoju różnych stanów patologicznych. Kilka badań wykazało niekorzystne skutki deprywacji snu, obejmujące zaburzenia psychologiczne, zaburzenia układu odpornościowego, zwiększoną częstość występowania chorób sercowo-naczyniowych i pogorszenie oddychania w tym okresy bezdechu i trudności w odzwyczajaniu pacjentów od wentylacji wspomaganej [1,2]. Te niekorzystne skutki wpływają zarówno na fizyczne, jak i emocjonalne aspekty zdrowia człowieka, utrudniając rekonwalescencję pacjentów i negatywnie wpływając na ich stan zdrowia [2,3].

Badania pokazują, że nadmierny hałas powoduje upośledzenie funkcji poznawczych i stres oksydacyjny w mózgu, zaburza produkcję melatoniny, rytm dobowy snu i czuwania [3].  U pacjenta mogą wystąpić zaburzenia przypominające majaczenie (30-75% pacjentów), co wydłuża czas hospitalizacji, zwiększa śmiertelność i przyczynia się do  utrzymujących się zaburzeń funkcji poznawczych po wypisie [2,3]. Hałas zmniejsza koncentrację, utrudnia komunikację, wpływa na wydajność pracy, zmniejsza satysfakcję z pracy i pogarsza samopoczucie personelu, jednocześnie zwiększając ryzyko błędów medycznych, stresu i wypalenia zawodowego wśród pielęgniarek intensywnej terapii [2]. Przyczynia się to do zakłóceń w komunikacji podczas przekazywania informacji, zmniejszonej zrozumiałości instrukcji ustnych i alarmów, zwłaszcza gdy personel nosi środki ochrony indywidualnej, oraz opóźnionego czasu reakcji z powodu maskowania dźwięków [5]. Wszystkie

Tzw. zmęczenie alarmowe, doświadczane przez personel może potencjalnie obniżać wydajność pracy i negatywnie wpływać na wyniki leczenia pacjentów [1]. Wiele badań wykazało, że większość hałasu pochodzi z ludzkich zachowań, takich jak mówienie, ruch oraz podnoszenie i podnoszenie przedmiotów [3].

Skuteczne zarządzanie hałasem ma kluczowe znaczenie dla poprawy zarówno opieki nad pacjentem, jak i samopoczucia pracowników służby zdrowia. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ostrzega, że wysoki poziom hałasu w szpitalach zwiększa stres pacjentów i spowalnia ich rekonwalescencję [2]. WHO zaleca, aby hałas w szpitalu wynosił średnio poniżej 35,0 dBA i nie przekraczał maksymalnie 40,0 dBA. 

Interwencje służące redukcji hałasu powinny zostać wdrożone w odniesieniu do trzech aspektów: pacjenta, środowiska i personelu medycznego [1,2,3,4,5]:. 

Pacjent

• Narzędzia blokujące hałas, takie jak zatyczki do uszu, słuchawki z redukcją hałasu i urządzenia generujące biały szum, który maskuje dźwięki mogące zakłócać sen i podnosi próg słyszalności podczas snu.
• Stosowanie interwencji muzycznej w celu odwrócenia uwagi pacjentów od hałasu otoczenia.
• Pacjentom należy zapewnić wyznaczone okresy odpoczynku poza rutynową opieką i upewnić się, że w tym czasie nie będą im towarzyszyć żadne zakłócenia.

Środowisko

• Projektowanie intensywnej terapii może redukować poziom hałasu, poprzez wprowadzenie modyfikacji architektonicznych, takich jak tworzenie stanowisk przełączeniowych, z wejściami znajdującymi się z dala od sali pacjenta. Każdy pacjent ma wyznaczone miejsce, a sufit powinien być wykonany z dźwiękochłonnych płytek. Działania mogą również zmniejszyć emisję hałasu poprzez zakup niskoemisyjnego sprzętu, takiego jak respiratory oscylacyjne wysokiej częstotliwości.
• Modyfikacje środowiskowe tj. modyfikacje strukturalne i technologiczne, polegające na sprawdzaniu gumowych uszczelek drzwi, hałasu klawiatury komputerowej i serwisowanie urządzeń medycznych, ponadto wygłuszenie, wprowadzenie sal jednoosobowych oraz instalację mebli dźwiękochłonnych, stosowanie systemów wykrywania hałasu w czasie rzeczywistym oraz rekonfigurację alarmów w celu zmniejszenia ich głośności i częstotliwości.

Personel medyczny

• Interwencje skierowane do pracowników ochrony zdrowia powinny koncentrować się głównie na edukacji i modyfikacjach behawioralnych. Kluczowymi elementami są szkolenia z zakresu świadomości hałasu, zmiany w zachowaniu, takie jak wyłączanie radia, telewizora, używanie telefonów komórkowych w trybie cichym, zamykanie wszystkich drzwi, zarządzanie ustawieniami alarmów, minimalna opieka pielęgniarska w nocy, brak rozmów lub ich minimalizacja w nocy.
• Wprowadzenie protokołów zarządzania alarmami.

Autor: prof. dr hab. Wioletta Anna Mędrzycka-Dąbrowska

Zakład Pielęgniarstwa Anestezjologicznego i Intensywnej Opieki, GUMed, Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, UCK w Gdańsku

Piśmiennictwo

1. Tahvili A, Waite A, Hampton T, Welters I, Lee PJ. Noise and sound in the intensive care unit: a cohort study. Sci Rep. 2025 Mar 29;15(1):10858. doi: 10.1038/s41598-025-94365-8.
2. Han E, Kang H, Jang Y. Noise reduction interventions in intensive care units: a systematic review. Intensive Crit Care Nurs. 2026 Feb;92:104234. doi: 10.1016/j.iccn.2025.104234.