Check-lista: założenie wkłucia obwodowego

Miejsca wprowadzenia kaniuli

1. Najczęściej do kaniulacji wybiera się niedominującą kończynę górną. 
2. W kończynie górnej kaniulację zaczyna się od najbardziej dystalnych odpowiednich żył, np.: żył śródręcza na grzbiecie dłoni, a w razie potrzeby należy przemieszczać się proksymalnie w kierunku przedramienia.  
3. Nie należy wprowadzać kaniuli w żyły dołu łokciowego, jeśli nie ma stanu zagrożenia życia (konieczność natychmiastowej terapii dożylnej). 
4. Należy unikać okolic stawów. 
5. W kończynach dolnych kaniulacja powinna być stosowana jedynie w sytuacjach koniecznych (ratunkowe przeprowadzenie terapii dożylnej). 
6. U noworodków i niemowląt można rozważyć żyły głowy (czołowe, potyliczne, skroniowe powierzchowne, tylne uszne). 
7. Preferowane są żyły proste, dobrze wypełnione i pozbawione rozgałęzień. 
8. Nie należy kaniulować kończyn ze zwiększonym obrzękiem, ze względu na ryzyko zmniejszonej perfuzji oraz możliwość zakażenia (upośledzony drenaż pachowy).
9. Nie powinno nakłuwać się żył w kończynach z porażeniem lub niedowładem połowiczym. 

Wskazania

1. Planowana terapia dożylna < 4 dni.
2. Transfuzja preparatów krwiopochodnych. 
3. Podanie środka kontrastowego do badań obrazowych.
4. Planowany zabieg operacyjny. 
5. Dostęp dożylny w sytuacjach nagłych, gdy konieczne jest natychmiastowe podanie leków i płynów w stanach zagrożenia życia. 

Przygotowanie do zabiegu

1. Higiena rąk zgodnie z zasadą 5 kroków wg WHO.
2. Ocena stanu pacjenta, poinformowanie go o planowanej procedurze oraz uzyskanie jego zgody.
3. Ocena naczyń żylnych. 
4. Dezynfekcja rąk.
5. Przygotowanie zestawu do kaniulacji. 
6. Założenie rękawiczek niejałowych.
7. Dezynfekcja zgodnie ze standardową techniką ANTT (aseptyczna technika bezdotykowa). Przecieranie gazikiem nasączonym środkiem dezynfekcyjnym. Pozostawienie go na skórze do wyschnięcia, zgodnie z zaleceniami producenta. Należy pamiętać, aby nie dotykać miejsca wkłucia po dezynfekcji. Jeśli istnieje potrzeba ponownego dotknięcia żyły, należy ponownie zdezynfekować skórę. 
8. Założenie stazy jednorazowej około 10 cm powyżej miejsca wkłucia. 
9. Unieruchomienie żyły poprzez delikatne napięcie skóry poniżej miejsca wkłucia. 
10. Wprowadzenie kaniuli do naczynia. Po pojawieniu się krwi w komorze kontrolnej zsuwanie kaniuli po igle, jednocześnie wysuwając igłę. 
11. Zwolnienie stazy. 
12. Uciśnięcie żyły powyżej miejsca wkłucia, aby ograniczyć wypływ krwi.
13. Sprawdzenie drożności kaniuli poprzez delikatne przepłukanie 0,9% NaCl. 
14. Kaniulę należy zabezpieczyć opatrunkiem transparentnym lub włókninowym. 
15. Użycie korków do dezynfekcji pasywnej lub pozostawienie systemu bezigłowego.
16. Segregacja odpadów, zdjęcie rękawiczek oraz dezynfekcja rąk. 
17. Udokumentowanie procedury założenia kaniuli. 

Trudny dostęp dożylny - postępowanie

1. Delikatny masaż okolicy widocznych żył, co spowoduje ich rozszerzenie,
2. Skierowanie kończyny w dół, aby zmniejszyć powrót żylny,
3. Zastosowanie ciepłego okładu przez 10- 15 minut, 
4. Metoda 2 staz, 
5. W trudnych przypadkach rozważyć użycie ultrasonografii do lokalizacji żyły, poprosić o pomoc osobę bardziej doświadczoną albo skontaktować się ze specjalistą uzyskującym dostęp naczyniowy. 

Autora: mgr piel. Wiktoria Paszyńska

Piśmiennictwo:

1. Polskie Towarzystwo Pielęgniarstwa Infuzyjnego. Standardy i rekomendacje dotyczące praktyki pielęgniarstwa infuzyjnego. PTPI, 2023.
2. Infusion Nurses Society (INS). Infusion Therapy Standards of Practice. Journal of Infusion Nursing. 2024;47(1S):S1–S130.
3. World Health Organization. WHO Guidelines on Hand Hygiene in Health Care. Geneva: WHO Press, 2009. Aktualizacja: Hand Hygiene Research and Strategy 2023–2030. Geneva: WHO Press, 2023.