Teleopieka w pielęgniarstwie rodzinnym - teleporady, monitorowanie parametrów na odległość, aplikacje mobilne

Wróć do listy Data:
mgr Magdalena Sawicka

Rozwój technologii cyfrowych w ochronie zdrowia sprawił, że pielęgniarstwo rodzinne coraz częściej korzysta z narzędzi telemedycznych. Teleopieka pozwala na zapewnienie pacjentom ciągłości opieki, nawet gdy kontakt bezpośredni jest utrudniony lub niemożliwy. Dla pielęgniarki rodzinnej to nie tylko wsparcie w codziennej praktyce, ale również szansa na zwiększenie dostępności świadczeń, poprawę bezpieczeństwa i lepsze monitorowanie pacjentów przewlekle chorych. W praktyce oznacza to możliwość prowadzenia systematycznej obserwacji pacjentów w środowisku domowym, sprawniejszą koordynację z zespołem lekarzy i terapeutów. Teleopieka pozwala pielęgniarce rodzinnej nie tylko reagować na zgłaszane dolegliwości, ale również działać proaktywnie – wykrywać ryzyko powikłań, motywować pacjenta do przestrzegania zaleceń oraz edukować rodzinę w zakresie profilaktyki i samoopieki.

W Polsce teleopieka działa już w formie programów pilotażowych i lokalnych rozwiązań. Ministerstwo Zdrowia uruchomiło m.in. programy telemonitoringu kardiologicznego i opieki nad pacjentami z COVID-19, gdzie pielęgniarki rodzinne brały udział w ocenie przesyłanych danych (np. saturacji, temperatury, ciśnienia). W wielu gminach funkcjonują systemy opasek życia dla seniorów, umożliwiające wezwanie pomocy i stały nadzór nad parametrami życiowymi. Coraz więcej przychodni POZ wdraża też własne aplikacje do umawiania teleporad i przesyłania wyników badań. Mimo że nie jest to jeszcze rozwiązanie powszechne, kierunek rozwoju jest jednoznaczny – teleopieka staje się realnym narzędziem w pracy pielęgniarki rodzinnej, a w najbliższych latach może stać się standardem opieki środowiskowej.

Teleporada pielęgniarska to zdalna konsultacja z pacjentem za pośrednictwem telefonu lub platformy internetowej. Może obejmować:

  • wywiad zdrowotny,
  • omówienie wyników badań,
  • udzielanie instruktażu dotyczącego leczenia i profilaktyki,
  • edukację pacjenta i rodziny,
  • wsparcie psychiczne.

W praktyce pielęgniarki rodzinnej teleporady szczególnie sprawdzają się w opiece nad osobami starszymi, przewlekle chorymi czy niesamodzielnymi, które mają trudności w dotarciu do placówki medycznej. W Polsce teleporady pielęgniarskie funkcjonują już w wielu przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej – pacjenci mogą zamawiać recepty, omawiać wyniki badań czy uzyskać poradę edukacyjną przez telefon lub specjalne platformy internetowe. Podczas pandemii COVID-19 ich znaczenie wzrosło – pielęgniarki rodzinne prowadziły wywiady epidemiologiczne, kontrolowały stan pacjentów w izolacji domowej oraz instruowały rodziny co do zasad opieki i profilaktyki. Obecnie coraz więcej podmiotów POZ utrzymuje ten model świadczenia usług jako uzupełnienie wizyt stacjonarnych, traktując teleporady jako realne narzędzie poprawy dostępności i ciągłości opieki.

Monitorowanie parametrów na odległość

Nowoczesne rozwiązania umożliwiają stałą kontrolę podstawowych parametrów życiowych pacjentów w warunkach domowych. Do najczęściej monitorowanych należą: ciśnienie tętnicze krwi, poziom glukozy, saturacja (SpO₂), tętno, waga ciała.

Dane te są przesyłane do systemów telemedycznych i analizowane. Dzięki temu można szybciej wykryć niepokojące zmiany, podjąć interwencję i zapobiec zaostrzeniu choroby czy hospitalizacji. Telemonitoring ma szczególne znaczenie w opiece nad pacjentami z chorobami układu krążenia, cukrzycą, POChP czy w okresie rekonwalescencji po hospitalizacji.

W Polsce rozwiązania telemonitoringu rozwijają się stopniowo. Przykładem są programy Krajowej Sieci Teleopieki Kardiologicznej, które umożliwiają pacjentom z niewydolnością serca codzienne przesyłanie pomiarów do zespołów medycznych. W niektórych regionach wdrażane są także systemy zdalnego nadzoru nad pacjentami z POChP czy cukrzycą – pacjent otrzymuje glukometr lub pulsoksymetr z funkcją transmisji danych. Coraz częściej stosuje się również opaski telemetryczne dla seniorów, które alarmują w przypadku spadku saturacji, upadku czy nagłego pogorszenia stanu zdrowia. Wszystkie te rozwiązania pokazują, że telemonitoring to nie tylko przyszłość, ale i praktyka, w którą pielęgniarki rodzinne są coraz bardziej zaangażowane.

Aplikacje mobilne

Aplikacje mobilne stanowią coraz ważniejsze ogniwo w procesie opieki zdrowotnej. Mogą one pełnić funkcje: 

  • przypominania o przyjmowaniu leków
  • prowadzenia dzienniczka pomiarów (glikemia, ciśnienie, waga)
  • komunikacji z pielęgniarką lub lekarzem
  • edukacyjne – dostarczając pacjentowi sprawdzonych informacji zdrowotnych.

Z punktu widzenia pielęgniarki rodzinnej aplikacje mobilne są źródłem bieżących danych o stanie zdrowia pacjenta, co pozwala lepiej dopasować plan opieki i zwiększyć samokontrolę pacjenta.

Na rynku polskim funkcjonuje już wiele aplikacji wspierających opiekę domową. Przykładem są programy do samokontroli cukrzycy (np. aplikacje powiązane z glukometrami, które przesyłają wyniki do zespołu medycznego), czy aplikacje monitorujące ciśnienie i saturację. Coraz częściej POZ proponują pacjentom własne platformy mobilne, które umożliwiają nie tylko umówienie wizyty, ale także przesłanie wyników badań czy czat z pielęgniarką. Dla osób starszych wprowadzane są rozwiązania bardziej intuicyjne – proste aplikacje przypominające o lekach czy integrujące się z opaskami telemetrycznymi. Dzięki temu pielęgniarka rodzinna może na bieżąco śledzić stan zdrowia pacjenta i szybciej reagować na odchylenia od normy. Wszystko to wskazuje, że aplikacje mobilne nie są już odległą wizją, ale realnym narzędziem codziennej praktyki pielęgniarskiej.

Z drugiej strony warto pamiętać o ograniczeniach i barierach. Bo choć teleopieka stwarza wiele możliwości, jej wdrażanie napotyka na pewne bariery:

  • brak kompetencji cyfrowych części pacjentów, co wymaga dodatkowej edukacji zdrowotnej i szkoleń prowadzonych przez pielęgniarki
  • ograniczony dostęp do internetu w niektórych regionach, co w praktyce ogranicza pełne wdrożenie telemonitoringu i teleporad
  • kwestie ochrony danych osobowych i bezpieczeństwa informacji, które budzą obawy pacjentów i wymagają stosowania certyfikowanych platform
  • konieczność dostosowania systemu prawnego i finansowania świadczeń – obecnie część usług nie jest refundowana, co utrudnia ich upowszechnienie
  • akceptacja samych pacjentów - nie wszyscy pacjenci, zwłaszcza w starszym wieku, ufają rozwiązaniom zdalnym
  • akceptacja personelu medycznego - część pielęgniarek podkreśla, że bezpośredni kontakt z pacjentem jest niezastąpiony w wielu sytuacjach klinicznych. 


Źródła:

  1. Kilian J. Ćwirlej-Sozańska A. Wiśniowska-Szurlej A. Pawlak K. Sozański B. Wilmowska-Pietruszyńska A. Teleopieka jako skuteczne rozwiązanie w obliczu zjawiska wzrastającego zapotrzebowania na opiekę długoterminową. Kwartalnik Niepełnosprawność 2013.
  2. https://kn.pfron.org.pl/download/5/868/08-JustynaKiliannr-26WCAG.pdf  dostęp: 4.09.2025
  3. Popławska A. Murgrabia T. Teleporady – praktyczne aspekty ich udzielania. Forum Pediatrii Praktycznej 2024. https://forumpediatrii.pl/artykul/teleporady-praktyczne-aspekty-ich-udzielania dostęp: 4.09.2025
  4. Krajowa Sieć Kardiologiczna – lepsza opieka dla pacjentów z chorobami układu krążenia. Ministerstwo Zdrowia. https://www.gov.pl/web/zdrowie/krajowa-siec-kardiologiczna--lepsza-opieka-dla-pacjentow-z-chorobami-ukladu-krazenia dostep: 5.09.2025

Słowa kluczowe

Wróć do listy Przejdź dalej