Sposób wstawania z krzesła zdradza zdrowie seniorów

Naukowcy z Uniwersytetu w Szardży (University of Sharjah, Zjednoczone Emiraty Arabskie) i ich współpracownicy z międzynarodowego zespołu przeanalizowali dane zdrowotne ponad 50 tys. w wieku 50 lat i starszych z 15 krajów europejskich. Obserwowali uczestników przez niemal dekadę.

Na początku badania uczestnikom zadali proste pytanie, „czy po dłuższym siedzeniu mają trudności ze wstaniem z krzesła?”. Niemal co piąty uczestnik odpowiedział twierdząco i - jak się później okazało - odpowiedź ta była bardzo znacząca.

„Odkryliśmy, że osoby starsze, które zgłaszały trudności ze wstawaniem z krzesła, w kolejnych latach miały większe ryzyko gorszej jakości życia, objawów depresji i problemów ze zdrowiem stawów” – mówi prof. M. Azhar Hussain, autor badania opisanego w magazynie „Calcified Tissue International” (http://dx.doi.org/10.1007/s00223-026-01523-9). „Wstanie z pozycji siedzącej wymaga siły, równowagi i koordynacji. Gdy ten ruch staje się trudny, ludzie mogą zacząć unikać aktywności, spotkań towarzyskich, a nawet krótkich wyjść z domu. Z czasem takie ograniczenie uczestnictwa w życiu może sprzyjać poczuciu izolacji i obniżeniu nastroju, dodatkowo wpływając na ogólny dobrostan”.

Jak informują naukowcy, osoby, które miały trudności ze wstaniem, istotnie częściej zgłaszały później niższe zadowolenie z życia i wyższy poziom cierpienia emocjonalnego. Były też bardziej narażone na rozwój choroby zwyrodnieniowej stawów – częstej przypadłości, która powoduje ból i sztywność stawów oraz ogranicza codzienne poruszanie się.

„Nasze ustalenia pokazują, że bardzo proste pytanie może ujawnić głębsze słabości organizmu. Trudności ze wstawaniem z krzesła nie dotyczą tylko nóg. Odzwierciedlają szersze pogorszenie sprawności, które może wpływać na samodzielność, pewność siebie i dobrostan psychiczny” – mówi współautor pracy, Khalid Saeed z Uniwersytetu Helsińskiego.

Trudność ze wstawaniem z krzesła jest powszechnie wykorzystywana w ocenie geriatrycznej jako wskaźnik ograniczeń funkcjonalnych i problemów zdrowotnych – zwracają uwagę eksperci. Zastrzegają jednak, że potencjał tego testu do przewidywania szerszego zakresu skutków zdrowotnych na podstawie dużych danych podłużnych pozostawał dotąd słabo zbadany. I wyjaśniają, że taki wskaźnik można łatwo włączyć do rutynowej praktyki klinicznej, i że jest on zgodny z obecnymi zaleceniami dotyczącymi przesiewowej oceny mobilności u osób starszych.

Pytanie, czy ktoś ma trudności ze wstaniem z krzesła, nie wymaga żadnego sprzętu, testów sprawnościowych ani kosztów – podkreślają badacze.

Nawet po starannym uwzględnieniu wieku, masy ciała i istniejących chorób, trudności ze wstawaniem z krzesła nie pozwalały jednak konsekwentnie przewidywać późniejszego rozwoju chorób serca ani cukrzycy. Schorzenia te mają bowiem złożone przyczyny, a osoby z problemami z mobilnością mogą być diagnozowane w odmienny sposób.

Badanie ma też znaczenie w kontekście globalnych trendów demograficznych, ponieważ starzenie się społeczeństw stanowi wyzwanie na całym świecie.

„Zwracanie większej uwagi na wczesne trudności fizyczne mogłoby pomóc zarówno poszczególnym osobom, jak i systemom ochrony zdrowia działać wcześniej, wspierając zdrowsze i dłużej samodzielne starzenie się” – podsumowuje prof. Hussain.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/