Ustawa o receptach - co Ministerstwo Zdrowia zaproponowało pielęgniarkom i położnym?

Wróć do listy Data:

13 sierpnia 2026 r. w Ministerstwie Zdrowia odbyło się spotkanie poświęcone projektowi ustawy o receptach oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych reprezentowali dr n. med. Andrzej Tytuła oraz dr n. med. i n. o zdr. Marek Przybył. Resort przedstawił kierunek zmian wypracowany po prekonsultacjach i odniósł się do uwag zgłoszonych przez środowisko.

O co wnioskowała NRPiP?

W toku prekonsultacji Rada zgłosiła szereg propozycji zmierzających do zwiększenia uprawnień pielęgniarek i położnych przy wystawianiu recept oraz do pełniejszego wykorzystania kompetencji zdobytych w toku kształcenia i szkolenia podyplomowego. Najważniejsze postulaty to:

  • rozszerzenie samodzielnej ordynacji – w przypadku odpowiednio wykwalifikowanych pielęgniarek i położnych – o leki z substancjami bardzo silnie działającymi (wykaz A Farmakopei Polskiej) oraz substancje psychotropowe z grup III-P i IV-P,
  • większa elastyczność przy receptach kontynuowanych – możliwość zmiany wielkości opakowania, postaci farmaceutycznej lub liczby opakowań, przy zachowaniu substancji czynnej, dawki dobowej i celu terapeutycznego,
  • dostęp do danych pacjenta w systemie P1/IKP w zakresie potrzebnym do bezpiecznego wystawiania recept i kontynuacji leczenia,
  • uwzględnienie dodatkowych uprawnień pacjentów do bezpłatnych leków – m.in. możliwość wystawiania przez położne recept z uwzględnieniem uprawnień „18+” i „65+”, a przez pielęgniarki – uprawnień przysługujących w ciąży i połogu.

Jak wygląda zakres uprawnień w projekcie?

Podczas spotkania zaprezentowano projektowany podział kompetencji między poszczególne zawody medyczne:

  • lekarz i lekarz dentysta – pełna kompetencja, bez katalogu przedmiotowego; możliwość odwołania kontynuacji terapii zleconej przez inną osobę, jeśli wymaga tego sytuacja kliniczna (z odnotowaniem w dokumentacji),
  • felczer i starszy felczer – zakres szerszy, ale węższy niż lekarski; bez substancji bardzo silnie działających z urzędowego wykazu oraz leków psychotropowych i odurzających,
  • pielęgniarka i położna – samodzielna ordynacja obejmie produkty wskazane w rozporządzeniu, z takimi samymi ustawowymi wyłączeniami jak u felczera. Recepty kontynuowane będą mogły być wystawiane czasowo, na okres do 120 dni, w oparciu o aktualne dane o leczeniu, co do zasady bez ograniczeń przedmiotowych – poza lekami psychotropowymi i odurzającymi.

Uprawnienie do wystawienia recepty refundowanej pozostaje wynikowe – zależy zarówno od kompetencji do ordynacji danego produktu, jak i od spełnienia przesłanek refundacyjnych.

Samodzielna ordynacja i kontynuacja terapii

Samodzielna ordynacja: prawo do wystawienia recepty uzyska – po ukończeniu kursu specjalistycznego – pielęgniarka lub położna z dyplomem studiów drugiego stopnia na kierunku pielęgniarstwo albo położnictwo lub z tytułem specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa. Wyłączone pozostaną recepty na leki zawierające substancję bardzo silnie działającą (ujętą w urzędowym wykazie ogłaszanym w „Monitorze Polskim" na podstawie Farmakopei Polskiej) oraz środki odurzające lub substancje psychotropowe. Recepta będzie mogła obejmować lek, wyrób medyczny lub środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego określony w przepisach wykonawczych. Pielęgniarki i położne z dyplomem co najmniej pierwszego stopnia (oraz specjalistki) będą mogły wystawiać recepty w ramach kontynuacji terapii, z tymi samymi wyłączeniami.

Kontynuacja terapii i wymogi kwalifikacyjne: receptę na lek recepturowy pielęgniarka lub położna będzie mogła wystawić wyłącznie na zlecenie lekarza/lekarza dentysty albo w ramach kontynuacji terapii – z wyłączeniem niektórych leków. Obowiązek ukończenia kursu specjalistycznego nie obejmie osób, które odpowiednią wiedzę nabyły już w toku kształcenia w szkołach pielęgniarskich/położnych lub szkolenia specjalizacyjnego. Szczegółowy wykaz substancji czynnych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, na które pielęgniarka i położna będą mogły wystawiać recepty, określi w rozporządzeniu minister właściwy do spraw zdrowia – po zasięgnięciu opinii Prezesa NFZ, NRPiP, Naczelnej Rady Lekarskiej i Naczelnej Izby Aptekarskiej.

Co zostało uwzględnione?

Część postulatów NRPiP znalazła odzwierciedlenie w dalszych pracach nad projektem. To jednak wciąż rozwiązania projektowane, a nie obowiązujące przepisy.

Nie została natomiast uwzględniona jedna z kluczowych propozycji Rady – rozszerzenie możliwości ordynowania substancji bardzo silnie działających oraz określonych substancji psychotropowych przez odpowiednio wykwalifikowane pielęgniarki i położne. Ma to szczególne znaczenie w opiece paliatywnej i długoterminowej – zdaniem NRPiP obecne ograniczenie utrudnia pełne wykorzystanie kompetencji wysoko wykwalifikowanych pielęgniarek. Warto dodać, że analogiczne uprawnienia nie zostaną rozszerzone także na farmaceutów – pozostaną w gestii lekarzy.

Stanowisko NRPiP

Rada podkreśla, że proponowane rozwiązania nie oznaczają jednakowych uprawnień dla wszystkich pielęgniarek i położnych – zakres kompetencji ma być powiązany z wykształceniem, specjalizacją i przygotowaniem zawodowym. Pełniejsze wykorzystanie realnych kwalifikacji może, zdaniem NRPiP, zwiększyć samodzielność zawodową, usprawnić proces terapeutyczny i poprawić dostęp pacjentów do świadczeń. Rada zapowiada dalszy udział w pracach nad projektem i prezentowanie stanowiska środowiska wszędzie tam, gdzie projektowane rozwiązania dotyczą kompetencji pielęgniarek i położnych oraz jakości i dostępności opieki nad pacjentami.

Ostateczną wersję projektu ustawy o receptach Ministerstwo Zdrowia zaprezentuje na początku września 2026 r.


Źródło: NRPiP/MZ

Autor: MG


Wróć do listy Przejdź dalej