Nowe wymagania kwalifikacyjne dla pielęgniarek i położnych w podmiotach leczniczych

Naczelna pielęgniarka i naczelna położna

Zgodnie z nowymi przepisami objęcie funkcji naczelnej pielęgniarki lub zastępcy kierownika ds. pielęgniarstwa podmiotu leczniczego (lub jednostki organizacyjnej zakładu leczniczego) wiąże się z wymogiem posiadania tytułu zawodowego magistra pielęgniarstwa, ukończenia studiów podyplomowych z zarządzania w ochronie zdrowia oraz wykazania co najmniej 3 lat stażu pracy.

Analogiczne kryteria dotyczą położnictwa. Zastępca kierownika ds. położnictwa w podmiocie leczniczym lub jednostce organizacyjnej zakładu leczniczego z oddziałem ginekologiczno-położniczym, a także naczelna położna, muszą posiadać tytuł zawodowy magistra położnictwa oraz ukończone studia podyplomowe z zarządzania w ochronie zdrowia i 3-letni staż pracy.

Kwalifikacje wymagane od pielęgniarek i położnych oddziałowych

Pielęgniarka oddziałowa oraz zastępca pielęgniarki oddziałowej powinny posiadać tytuł zawodowy magistra pielęgniarstwa, tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa oraz co najmniej 5-letni staż pracy w podmiocie leczniczym. Położna oddziałowa oraz zastępca położnej oddziałowej powinny posiadać tytuł zawodowy magistra położnictwa, tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa oraz co najmniej 5-letni staż pracy w podmiocie leczniczym.

Pielęgniarka koordynująca i nadzorująca pracę innych pielęgniarek, a także jej zastępca, powinna posiadać co najmniej tytuł zawodowy licencjata pielęgniarstwa oraz 3-letni staż pracy w podmiocie leczniczym. Położna koordynująca i nadzorująca pracę innych położnych, a także jej zastępca, powinna posiadać co najmniej tytuł zawodowy licencjata położnictwa oraz 3-letni staż pracy w podmiocie leczniczym.

Prezydium NRPiP: sprzeciw wobec obniżenia wymagań kwalifikacyjnych

Prezydium Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych wyraziło sprzeciw wobec przyjętych rozwiązań, wskazując, że w istotny sposób obniżają one wymagania wobec osób zajmujących kierownicze stanowiska pielęgniarskie i położnicze. Samorząd zwrócił uwagę na brak spójności nowelizacji z systemem organizacji pracy oraz z przepisami regulującymi wynagradzanie pracowników podmiotów leczniczych. Zdaniem Prezydium powstaje sytuacja, w której wymagania stawiane osobom na najwyższych stanowiskach kierowniczych w pionie pielęgniarskim i położniczym są niższe niż te przewidziane dla stanowisk niższego szczebla zarządzania - od naczelnej pielęgniarki i naczelnej położnej wymaga się tytułu magistra, studiów podyplomowych z zarządzania w ochronie zdrowia i 3-letniego doświadczenia zawodowego, podczas gdy od pielęgniarki i położnej oddziałowej wymagany jest tytuł magistra, tytuł specjalisty oraz co najmniej 5-letni staż pracy. Taka konstrukcja przepisów, według NRPiP, pozostaje w sprzeczności z zasadami racjonalnego zarządzania i hierarchii odpowiedzialności, narusza hierarchię kompetencyjną w podmiotach leczniczych oraz osłabia autorytet kadry kierowniczej.

Prezydium NRPiP zwróciło również uwagę, że obniżenie wymagań kwalifikacyjnych będzie skutkować przypisaniem stanowisk naczelnych pielęgniarek i położnych do niższej grupy współczynników pracy niż stanowiska oddziałowych, co rodzi ryzyko mniej korzystnego zaszeregowania osoby sprawującej najwyższą funkcję kierowniczą. Samorząd podniósł ponadto poważny zarzut natury legislacyjnej - wskazał, że opisane zmiany nie były przedmiotem opiniowania w ramach konsultacji publicznych. W wersji projektu przekazanej do zgłaszania uwag wymagania na stanowisku naczelnej pielęgniarki i naczelnej położnej określono jako tytuł magistra, studia podyplomowe oraz tytuł specjalisty, a więc na wyższym poziomie, wobec czego Rada nie zgłaszała zastrzeżeń. 

NRPiP zaapelowała do Ministra Zdrowia o pilne podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do przywrócenia spójności przepisów, podkreślając, że standardy kwalifikacyjne dla osób zarządzających opieką pielęgniarską i położniczą powinny odpowiadać randze sprawowanych funkcji oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo pacjentów i jakość udzielanych świadczeń.

Przepisy przejściowe

Warto podkreślić, że pracownik zatrudniony przed wejściem w życie rozporządzenia na stanowisku objętym zmianami, który nie posiada nowych wymaganych kwalifikacji, może pozostać na dotychczasowym lub równorzędnym stanowisku, jeżeli był na nim zatrudniony zgodnie z wcześniejszymi przepisami.

Rozporządzenie wchodzi w życie 6 sierpnia 2026 roku.

Źródła: Dz.U. 2026 poz. 983, RCL, NRPiP

Autor: MG