Fibrynogen – norma, badanie i interpretacja wyniku

Czym jest fibrynogen?

Fibrynogen to związek organiczny należący do białek osoczowych, który produkowany jest głównie w wątrobie. Białko to zbudowane jest z dwóch podjednostek połączonych wiązaniami disiarczkowymi. Jego syntezę warunkują geny zlokalizowane na chromosomie 4. Fibrynogen jest zaliczany do czynników krzepnięcia i określany jest mianem czynnika I. 

Warto wspomnieć, że fibrynogen zaliczany jest do tak zwanych białek ostrej fazy, a jego stężenie rośnie przy rozwijającym się stanie zapalnym. Co ciekawe, przewlekle podwyższone stężenie fibrynogenu wiąże się ze wzrostem ryzyka schorzeń układu sercowo-naczyniowego, w tym zawału mięśnia sercowego. 

Jaką rolę fibrynogen pełni w organizmie?

Fibrynogen pełni kluczową rolę w procesie krzepnięcia krwi, a dokładniej w jego ostatniej fazie. Białko to współdziała z innymi czynnikami krzepnięcia w celu zatrzymania krwawienia, a tym samym utraty krwi. Fibrynogen pod wpływem działania trombiny ulega przekształceniu do fibryny. Fibryna ulega w następnych etapach przekształceniom do tak zwanej fibryny usieciowanej, która jest strukturą nierozpuszczalną i wchodzi w skład skrzepu krwi. Skrzep poza fibryną zbudowany jest jeszcze z takich elementów jak erytrocyty, płytki krwi, czy też leukocyty. Wytworzenie skrzepu ma na celu zatrzymanie krwawienia. Co więcej, fibrynogen jest niezbędny do agregacji, a więc zlepiania się płytek krwi (trombocytów), co również jest kluczowe w procesie tworzenia skrzepu i ograniczaniu krwawienia. 

Dowiedz się więcej na temat czynników krzepnięcia krwi

Kiedy wykonuje się badanie fibrynogenu?

W jakich przypadkach konieczne jest oznaczenie stężenia fibrynogenu? Wskazania do wykonania tego badania to między innymi:

• podejrzenie skazy krwotocznej - w przypadku występowania przedłużonego krwawienia po urazach, obfitych i przedłużających się krwawień miesiączkowych, częstych krwawień z nosa, 
• podejrzenie zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC),
• diagnostyka wrodzonych lub nabytych zaburzeń dotyczących fibrynogenu - takich jak dysfibrynogenemia, czy afibrynogenemia,
• ocena ryzyka sercowo-naczyniowego,
• schorzenia wątroby - stężenie fibrynogenu pozwala pośrednio ocenić wydolność tego narządu, ponieważ białko to produkowane jest właśnie w tym narządzie,
• ocena układu krzepnięcia - na przykład w sytuacji wystąpienia masywnych krwotoków.

Fibrynogen – normy

Wartości referencyjne fibrynogenu zależą przede wszystkim od wieku pacjenta, chorób towarzyszących, ale i metody, jaką wykonano pomiar w danym laboratorium. Pacjenci często zastanawiają się i pytają - ile powinien wynosić fibrynogen? Najczęściej u dorosłych pacjentów norma stężenia fibrynogenu mieści się w zakresie 200–400 mg/dl lub 2,0–4,0 g/l. Należy jednak mieć świadomość, że wyniku nie powinno interpretować się w oderwaniu od kontekstu klinicznego. 

O czym świadczy podwyższony fibrynogen?

O czym może świadczyć fibrynogen powyżej normy? Podwyższone stężenie fibrynogenu nie świadczy o istnieniu jednego, konkretnego schorzenia. Stężenie tego białka może rosnąć w wielu sytuacjach klinicznych, ale i niektórych w stanach fizjologicznych. Podwyższony fibrynogen może występować między innymi w przebiegu:

• stanów zapalnych o różnej etiologii, zarówno ostrych, jak przewlekłych,
• zakażeń, zarówno wirusowych, jak i bakteryjnych, 
• ciąży,
• zakrzepicy żylnej, 
• zatorowości płucnej, 
• schorzeń nowotworowych,
• chorób nerek, w tym zespołu nerczycowego, 
• przy stosowaniu preparatów hormonalnych, zawierających estrogeny, 
• ostrego zespołu wieńcowego, w tym zawału mięśnia sercowego.

Przeczytaj także:

Antykoncepcja hormonalna – jakie badania krwi należy wykonać?

Mam miażdżycę – jakie badania z krwi i obrazowe powinienem wykonać?

Przewlekłe stany zapalne a ryzyko chorób przewlekłych

Zdarza się, że pacjenci pytają, co obniża poziom fibrynogenu. Nie ma uniwersalnego leku na wysoki fibrynogen. Wzrost jego stężenia może być związany z wieloma nieprawidłowościami, ale i stanami fizjologicznymi. Z tego powodu podwyższony fibrynogen wymaga konsultacji z lekarzem i całościowej oceny klinicznej. Leczenie schorzenia podstawowego (na przykład infekcji, czy schorzeń wątroby) pozwala w wielu przypadkach na obniżenie stężenia omawianego w tym artykule białka. 

Co oznacza niski fibrynogen?

Obniżone stężenie fibrynogenu wiąże się z takimi jednostkami chorobowymi i stanami klinicznymi jak na przykład:

• niewydolność wątroby,
• wrodzone zaburzenia syntezy fibrynogenu - takie jak na przykład afibrynogenemia, czy dysfibrynogenemia,
• zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC),
• schorzenia hematologiczne - w tym limfohistiocytoza hemofagocytowa,
• stan po masywnych przetoczeniach krwi, 
• stosowanie leków o potencjale fibrynolitycznym.  

Fibrynogen w ciąży – dlaczego wynik może być wyższy?

Podwyższone wartości stężenia fibrynogenu w czasie ciąży są zjawiskiem fizjologicznym. Należy mieć świadomość, że w czasie ciąży w wątrobie dochodzi do zwiększenia syntezy czynników krzepnięcia, w tym fibrynogenu. To zjawisko ma na celu ochronę organizmu kobiety przed krwotokami w czasie porodu i w okresie poporodowym.

Jak przygotować się do badania fibrynogenu?

Oznaczenie stężenia fibrynogenu wykonuje się z próbki krwi żylnej. Przed badaniem warto być na czczo, a dzień przed oznaczeniem należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego i spożywania alkoholu. Co więcej, jeżeli pacjent przechodzi akurat infekcję, to należy mieć świadomość, że oznaczenie stężenia fibrynogenu może być wówczas niemiarodajne, ponieważ stan zapalny może powodować wzrost stężenia tego białka. 

Fibrynogen to ważne białko produkowane w wątrobie, które jest niezbędne do prawidłowego przebiegu procesu krzepnięcia i ochrony organizmu przed utratą krwi. Ocena stężenia fibrynogenu we krwi pozwala na uzyskanie cennych informacji, jednak pomiar ten nie powinien być interpretowany w oderwaniu od sytuacji klinicznej pacjenta. Wynik oznaczenia fibrynogenu powinien być interpretowany przez lekarza, który po przeprowadzeniu wywiadu i badania przedmiotowego zadecyduje o dalszym postępowaniu.  

Bibliografia:

1. G. Herold i inni, Medycyna wewnętrzna, repetytorium dla studentów medycyny i lekarzy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004,

2. A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005 (dodruk), s. 654–659,

3. A. Szczeklik, Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020/2021,

4. J. Tatoń, A. Czech, Diagnostyka internistyczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2005.