Nutrikosmetyki – które składniki poprawiają stan skóry?

Co to są nutrikosmetyki i jak działają na skórę?

Nutrikosmetyki to specjalna grupa suplementów diety, których zadaniem jest poprawa kondycji skóry, włosów i paznokci poprzez działanie „od wewnątrz”. W przeciwieństwie do tradycyjnych kosmetyków stosowanych na powierzchnię skóry nutrikosmetyki dostarczają składników aktywnych do krwiobiegu, a następnie do komórek skóry.

Dlaczego warto sięgać po nutrikosmetyki?

Składniki zawarte w nutrikosmetykach trafiają do organizmu drogą pokarmową, następnie przenikają do krwi i krążą po całym ciele, docierając do głębokich warstw skóry, w których zachodzą kluczowe procesy odpowiedzialne za jej wygląd i kondycję. Dzięki temu mogą wspierać naturalną regenerację, wzmacniać barierę ochronną oraz poprawiać elastyczność skóry i nawilżać ją od środka.

Najważniejsze składniki nutrikosmetyków poprawiające kondycję skóry

Do najważniejszych składników, które realnie wspierają kondycję skóry, zalicza się przede wszystkim te o udowodnionym wpływie na nawilżenie, jędrność, regenerację i ochronę przed stresem oksydacyjnym.

Witaminy A, C i E – wpływ na skórę

Witaminy A, C i E odgrywają wyjątkowo ważną rolę w utrzymaniu zdrowej, młodo wyglądającej skóry, a ich działanie wzajemnie się uzupełnia. 

• Witamina Awspomaga naturalną odnowę komórek, dzięki czemu skóra szybciej się regeneruje, staje się gładsza i bardziej jednolita. Uczestnicząc w produkcji kolagenu, wpływa również na jej jędrność i elastyczność. 
• Witamina Cjest jednym z najsilniejszych antyoksydantów chroniących skórę przed wolnymi rodnikami, a więc przed uszkodzeniami prowadzącymi do przyspieszonego starzenia. Dodatkowo bierze udział w syntezie kolagenu, dzięki czemu wzmacnia strukturę skóry od wewnątrz. Stosowana bezpośrednio na skórę ma także właściwości rozjaśniające – pomaga redukować przebarwienia i przywraca skórze zdrowy blask. 
• Witamina E pełni funkcję ochronną i łagodzącą. Wzmacnia barierę hydrolipidową skóry, dzięki czemu ta lepiej zatrzymuje wodę i jest mniej podatna na podrażnienia. Dzięki działaniu antyoksydacyjnemu pomaga skórze bronić się przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych, a jednocześnie wspiera procesy regeneracyjne. 

Kwas hialuronowy i kolagen – wspieranie elastyczności

Kwas hialuronowy i kolagen to dwa kluczowe składniki, które decydują o jędrności, sprężystości i młodym wyglądzie skóry. Kolagen stanowi podstawowe białko budujące jej strukturę – tworzy „rusztowanie”, które nadaje skórze wytrzymałość i elastyczność. Z wiekiem jego ilość naturalnie maleje, co prowadzi do wiotczenia i powstawania zmarszczek. Suplementując kolagen, dostarczamy organizmowi niezbędnych aminokwasów i wspieramy odbudowę włókien kolagenowych.

Kwas hialuronowy intensywnie nawilża. Ma zdolność wiązania dużych ilości wody, dzięki czemu pomaga utrzymać odpowiedni poziom wilgotności w głębokich warstwach skóry. Nawilżona skóra staje się bardziej napięta, miękka i odporna na utratę elastyczności. Działając razem, kolagen i kwas hialuronowy wzmacniają strukturę skóry i poprawiają jej sprężystość, co sprawia, że wygląda ona młodziej i zdrowiej.

Antyoksydanty i polifenole – ochrona przed wolnymi rodnikami

Antyoksydanty i polifenole to naturalne związki, które pomagają skórze bronić się przed działaniem wolnych rodników – cząsteczek uszkadzających komórki i przyspieszających proces starzenia. Rodniki powstają pod wpływem słońca, zanieczyszczeń, stresu czy niewłaściwej diety. Antyoksydanty neutralizują je, zanim zdążą wyrządzić szkody, dzięki czemu wspierają ochronę skóry na poziomie komórkowym.

Kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 – nawilżenie i bariera lipidowa

Kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu zdrowej, dobrze nawilżonej skóry. Stanowią ważny element bariery lipidowej, czyli naturalnej warstwy ochronnej, która zapobiega utracie wody i chroni skórę przed podrażnieniami oraz działaniem czynników zewnętrznych. Kwasy omega-3 działają przeciwzapalnie, pomagają łagodzić zaczerwienienia i przesuszenie, natomiast kwasy omega-6 wspierają regenerację naskórka i odbudowę jego struktury.

Cynk, selen i inne minerały – wsparcie skóry od środka

Cynk, selen oraz inne niezbędne minerały odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu zdrowej i dobrze funkcjonującej skóry. Cynk wspiera gojenie, reguluje pracę gruczołów łojowych i pomaga łagodzić stany zapalne, dlatego jest szczególnie ceniony przy cerze trądzikowej. Selen działa przede wszystkim jako silny antyoksydant – chroni komórki skóry przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki i wspiera jej odporność. 

Na co zwrócić uwagę przy wyborze nutrikosmetyków?

Wybierając nutrikosmetyk, warto w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na to, czy dany preparat jest lekiem, czy suplementem; jeżeli to możliwe, zdecydowanie lepiej wybrać lek. Główne zadanie leku to leczenie choroby lub wyrównanie niedoboru konkretnej substancji, suplementy z kolei są przeznaczone dla osób zdrowych i mają wzbogacać codzienną dietę. Co ważne, leki – w przeciwieństwie do suplementów diety – podlegają ścisłej kontroli. Zanim trafią do obrotu, przechodzą wieloletnie badania kliniczne potwierdzające ich skuteczność, jakość i bezpieczeństwo stosowania, a także pozostają pod stałym nadzorem już po dopuszczeniu do sprzedaży. Dlatego wybierając lek, mamy gwarancję jakości, skuteczności i bezpieczeństwa danego preparatu. W przypadku suplementu nie jest to takie oczywiste. 

Warto podchodzić ostrożnie do reklam suplementów w środkach masowego przekazu (telewizja, prasa) oraz w mediach społecznościowych. Opierają się one bardziej na atrakcyjnym przekazie niż na rzetelnych dowodach. Influencerzy nierzadko promują produkty niskiej jakości, które nie mają potwierdzonej skuteczności lub zawierają składniki w zbyt niskich dawkach, by mogły przynieść realne efekty. Na opakowaniach nie ma informacji na temat miejsca produkcji, pochodzenia wykorzystywanych surowców (nie wiadomo np., czy użyte substancje są dopuszczone do obrotu w Unii Europejskiej, czy też sprowadzono je z azjatyckich fabryk, gdzie nie podlegają żadnym kontrolom). 

Suplementy diety, mimo podobnego składu, mogą istotnie różnić się skutecznością, co może mieć związek z formą, w jakiej występuje w nich substancja czynna. Przykładowo w przypadku:

• witaminy C – w sprzedaży dostępne są różne warianty, np. liposomalna (wysoce przyswajalna), w formie soli (o dobrej tolerancji), powoli uwalniająca się (długo działająca);
• witaminy A – dostępna w formie prowitaminy (bezpieczniejsza) oraz substancji aktywnej (ryzyko przedawkowania);
• kwasu hialuronowego – ten pochodzenia roślinnego charakteryzuje się lepszym działaniem niż pozyskany z tkanek zwierzęcych, z kolei ten o mniejszych cząsteczkach wykazuje się wyższą skutecznością podczas suplementacji doustnej;
• kolagenu – warto zwrócić uwagę na pochodzenie (ryby, ssaki, drób) oraz wielkość cząsteczek (najlepszą skuteczność mają preparaty zawierające małe cząsteczki – hydrolizaty kolagenu).

Podsumowując: jeżeli już wybieramy suplement diety, należy zachować czujność i zwrócić uwagę na:

• reputację producenta, jakość wykonania, badania naukowe;
• skład i stężenie substancji aktywnych;
• formę, w jakiej zastosowano substancję czynną;
• dopasowanie nutrikosmetyku do indywidualnych potrzeb skóry.

Skuteczność nutrikosmetyków – czego oczekiwać i kiedy widać efekty?

Skuteczność nutrikosmetyków zależy od rodzaju zastosowanych składników, ich dawki, a także indywidualnych potrzeb organizmu. Nie są to preparaty działające natychmiastowo – ich zadaniem jest wspieranie skóry „od środka”. Potrzeba czasu, aby składniki odżywcze zostały wchłonięte, wykorzystane przez organizm i wpłynęły na procesy zachodzące w głębszych warstwach skóry. Zwykle poprawę można zauważyć po ok. 6-8 tygodniach regularnego stosowania.

Warto pamiętać, że nutrikosmetyki nie zastąpią zdrowej diety ani właściwej pielęgnacji, ale mogą stanowić ich solidne uzupełnienie. Najlepszych rezultatów można oczekiwać wtedy, gdy suplementacja jest regularna, a składniki są dobrze dobrane do potrzeb skóry.

Najczęstsze mity związane z nutrikosmetykami

• Jednym z najpopularniejszych mitów jest przekonanie, że nutrikosmetyki działają natychmiast. W rzeczywistości ich efekty pojawiają się stopniowo, ponieważ składniki muszą zostać wchłonięte i wykorzystane przez organizm, aby wpłynąć na procesy zachodzące w głębokich warstwach skóry. 
• Kolejnym nieporozumieniem jest pogląd, że suplementy mogą zastąpić zdrową dietę i pielęgnację zewnętrzną. Nutrikosmetyki działają jedynie jako uzupełnienie – poprawiają efekty codziennej rutyny, ale nie są w stanie zastąpić zbilansowanego odżywiania, ochrony przeciwsłonecznej czy dobrze dobranych kosmetyków.
• Wiele osób wierzy też, że im więcej składników w nutrikosmetyku, tym lepiej. Tymczasem często bardziej skuteczne są preparaty o prostym składzie, zawierające odpowiednio wysokie dawki kilku kluczowych substancji.
• Częstym mitem jest także przekonanie, że nutrikosmetyki działają tak samo na każdego. W rzeczywistości efekty zależą od indywidualnych potrzeb organizmu, stanu skóry, wieku czy stylu życia.

Kiedy warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem przed stosowaniem nutrikosmetyków?

Nutrikosmetyki stanowią uzupełnienie prawidłowej pielęgnacji i zdrowego trybu życia, dlatego w większości przypadków ich stosowanie nie wymaga konsultacji ze specjalistą. Wyjątkiem mogą być osoby z przewlekłymi chorobami – w ich przypadku istnieje ryzyko, że suplementacja może być niewskazana lub nawet niebezpieczna. Niektóre składniki, takie jak witamina A, cynk czy selen, w nadmiarze mogą działać niekorzystnie. Do specjalisty warto również udać się wtedy, gdy po rozpoczęciu suplementacji pojawią się objawy nietolerancji lub reakcje alergiczne.

Piśmiennictwo:

1. Barati M, Jabbari M, Navekar R i wsp. Collagen supplementation for skin health: a mechanistic systematic review. J Cosmet Dermatol 2020; 19(11): 2820-2829. 
2. Sun Q, Wu J, Qian G, Cheng H. Effectiveness of dietary supplement for skin moisturizing in healthy adults: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Front Nutr 2022; 9: 895192.