Choroby skóry a styl życia i środowisko - porady dermatologa

Jak styl życia i środowisko wpływają na skórę?

Wygląd skóry może bardzo dużo powiedzieć o sposobie życia danego pacjenta. Stres, promieniowanie ultrafioletowe, używki, niedobór snu, przetworzone produkty w diecie - wszystkie te czynniki będą mieć niekorzystny wpływ na kondycję skóry. 

Zmiany w obrębie skóry świadczą jednak nie tylko o stylu życia i warunkach środowiska, ale mogą również dostarczać cennych informacji o kondycji innych narządów i układów organizmu. Wiele schorzeń internistycznych, czy onkologicznych może bowiem manifestować się wykwitami w obrębie skóry. 

Choroby skóry a styl życia – dlaczego skóra świadczy o naszych nawykach?

Styl życia wpływa bezpośrednio nie tylko na wygląd skóry, ale również na przebieg schorzeń dermatologicznych. Poniżej zostaną przedstawione konkretne przykłady wpływu sposobu życia i czynników środowiskowych na poszczególne dermatozy. 

Dowiedz się więcej: Objawy chorób skóry – zmiany skórne, wykwity skórne.

Najczęstsze choroby skóry zależne od stylu życia

Jakie schorzenia reagują szczególnie na sposób funkcjonowania pacjenta? Należy w tym miejscu wymienić przede wszystkim:

• atopowe zapalenie skóry (AZS) - stan skóry zaostrzać będzie narażenie na zmienne temperatury, alergeny pokarmowe i powietrznopochodne, stres, palenie papierosów, ale i sam dym tytoniowy (uwaga na bierne palenie), 
• łuszczyca - w tym przypadku niezwykle ważny jest stres, ale również używki - alkohol i tytoń, 
• trądzik pospolity - do pogorszenia zmian skórnych może prowadzić nie tylko stres, ale również dieta bogata w cukry proste i produkty wysokoprzetworzone,  
• trądzik różowaty - w tej sytuacji uwagę zwracamy nie tylko na czynniki emocjonalne, ale przede wszystkim na narażenie na promieniowanie ultrafioletowe, które wywołuje zaostrzenia choroby, 
• łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) - w odniesieniu do ŁZS bardzo istotna jest prawidłowa odporność, a także dobrze dobrana pielęgnacja,
• bielactwo - chorobę mogą zaostrzać oparzenia słoneczne, stres, ale i urazy skóry.

Stres, a wygląd twarzy – świąd, rumień, wysypka, obrzęki

Na skórze twarzy może być widoczny zarówno stres przewlekły, jak i ten o charakterze ostrym. W sytuacjach stresowych (np. publiczne wystąpienia) dochodzi do uwalniania neuropeptydów (m. in substancji P, czy VIP), które wpływają na rozszerzenie naczyń krwionośnych i wystąpienie zaczerwienienia. Pacjenci niekiedy określają ten stan jako nerwica skóry, jednak jest to normalna reakcja, związana z czynnikami emocjonalnymi. 

Układ nerwowy i skóra wywodzą się z ektodermy, a więc tego samego listka zarodkowego, co sprawia, że są ze sobą ściśle związane. Wiele schorzeń ma podłoże psychosomatyczne. Takie schorzenie zaliczane są do grupy psychodermatoz. Przykładem jest tutaj pokrzywka psychogenna, w przebiegu której pod wpływem pobudzenia mastocytów w skórze, dochodzi do uwolnienia histaminy i pojawienia się bąbli pokrzywkowych. Pacjenci określają niekiedy ten stan słowami wysypka ze stresu.

Wpływ stresu na stan skóry i zaostrzenia chorób dermatologicznych

Dlaczego stres zaostrza choroby skóry? Czynniki stresowe prowadzą do zmian w obrębie układu immunologicznego. Przykładem jest zwiększenie uwalniania cytokin prozapalnych (m.in. TNF-α, IL-17, IL-23), które są kluczowymi substancjami, mającymi swój udział w patogenezie łuszczycy. Przewlekły stres prowadzi również do wzrostu stężenia kortyzolu, co prowadzi do zaburzeń w obrębie bariery naskórkowej i zwiększenia przeznaskórkowej utraty wody. Będzie to predysponować do zaostrzeń między innymi w przebiegu atopowego zapalenia skóry, czy trądziku pospolitego.  

Wpływ diety na skórę

To co jemy również ma ogromny wpływ na stan skóry. Produkty przetworzone, o wysokim indeksie glikemicznym powodują zwiększenie stężenia insuliny i insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1), co z kolei prowadzi do nasilenia stanu zapalnego, ale również zwiększenia produkcji sebum. Będzie to zaostrzać przebieg trądziku pospolitego i łojotokowego zapalenia skóry. 

Negatywny wpływ alkoholu na stan skóry – odwodnienie, pękające naczynka, rumień

W jakich mechanizmach alkohol pogarsza wygląd skóry? Warto wymień tutaj:

• nasilenie stanu zapalnego,  
• wywoływanie rumienia - alkohol rozszerza naczynia krwionośne, co z kolei predysponuje do napadowego rumienia, 
• uszkodzenie lipidów, białek, materiału genetycznego - przyspiesza tym samym starzenie się skóry. 

Pacjenci często zastanawiają się, czy trądzik po alkoholu jest możliwy. Pogorszenie zmian trądzikowych po alkoholu jest realnym zjawiskiem. Jest to związane między innymi z zaburzeniami hormonalnymi i nasileniem stanu zapalnego.  

Zanieczyszczenia, smog i klimat a choroby skóry

Skóra jest tym narządem, który jako pierwszy styka się z czynnikami środowiska, w którym żyjemy. Promieniowanie ultrafioletowe, czy zmiany temperatur to tylko niektóre czynniki pogarszające stan skory. 

Warto poruszyć w tym miejscu również zanieczyszczenia powietrza. Wpływ smogu na skórę jest zdecydowanie niekorzystny. W smogu znajdują się bowiem pyły zawieszone, a także wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne i metale ciężkie, które nasilają stan zapalny i prowadzą do wzrostu produkcji wolnych rodników tlenowych.

Zanieczyszczenie powietrza ma wpływ na starzenie się skóry

Wspomniane w poprzednim akapicie wolne rodniki tlenowe prowadzą do uszkodzenia lipidów bariery naskórkowej, białek, w tym kolagenu, a także DNA komórek skóry. Konsekwencją tych zjawisk jest przyspieszone starzenie się skóry, utrata jędrności i nieprawidłowe zmian strukturalne. Narażenie skóry na smog przyczynia się do pojawiania się przebarwień, a także tak zwanego ziemistego wyglądu skóry.

Promieniowanie UV, palenie i inne używki a choroby skóry

Promieniowanie ultrafioletowe to najważniejszy czynnik ryzyka rozwoju nowotworów złośliwych skóry, w tym:

• czerniaka,
• raka kolczystokomórkowego,
• raka podstawnokomórkowego. 

Przeczytaj także artykuł: Nowotwory skóry inne niż czerniak.

Co więcej, narażenie na promieniowanie ultrafioletowe zwiększa ryzyko wystąpienia przebarwień pozapalnych, a także prowadzi do degradacji kolagenu i elastyny, sprzyjając starzeniu się.

Z kolei palenie papierosów prowadzi do nasilenie stresu oksydacyjnego, ale również pogarsza dostarczanie tlenu i substancji odżywczych do komórek skóry. Z czego to wynika? Nikotyna zawarta w tytoniu powoduje zwężenie naczyń krwionośnych w skórze, przez co jest ona gorzej zaopatrywana w ważne składniki. Prowadzi to do pogorszenia jej kondycji i przyspieszonego starzenia się.

To może Cię zainteresować: Rzucenie palenia - jak to zrobić?

Sen, regeneracja i codzienna pielęgnacja skóry

Rola snu w zdrowiu skóry jest kluczowa. W czasie odpoczynku nocnego w skórze zachodzi wiele istotnych procesów, ważnych dla jej regeneracji. Dochodzi wówczas do zwiększonej syntezy kolagenu, elastyny, ale również naprawy uszkodzeń dotyczących DNA. Co więcej, odpowiednio długi sen pozwala na obniżenie stężenia cytokin prozapalnych, spełniających ważną rolę w patogenezie wielu schorzeń skóry. Wynika z tego, że rola snu w regeneracji skóry jest nieodzownym elementem dbania o jej dobrostan.

Wpływ stylu życia na przebieg chorób skóry – kiedy potrzebny jest dermatolog?

Jeżeli na naszej skórze pojawią się niepokojące zmiany skórne - nie warto czekać. Konieczna jest wówczas konsultacja dermatologiczna, ponieważ w leczeniu wielu dermatoz, poza zmianą stylu życia niezbędne jest również odpowiednio dobrane leczenie.  

Choroby skóry a styl życia i środowisko – najczęściej zadawane pytania

Wpływ stylu życia na skórę to złożony temat. Poniżej znajdziemy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.

Czy stres może wywoływać wysypkę oraz wypieki na twarzy?

Stres może być czynnikiem spustowy do wystąpienia wielu, różnych zmian skórnych. Może również przyczynić się do pojawienia się rumienia na twarzy. 

Czy dieta ma wpływ na trądzik i inne problemy skórne?

Dieta ma istotny wpływ na przebieg większości chorób skóry. Produkty o wysokim indeksie glikemicznym i wysokoprzetworzone mogą sprzyjać zaostrzeniom w przebiegu trądziku pospolitego i różowatego, a także łojotokowego zapalenia skóry. 

W jaki sposób alkohol i palenie papierosów pogarszają stan skóry?

Alkohol i tytoń uszkadzają białka i DNA, zmniejszają syntezę ceramidów, nasilają stan zapalny, a także wpływają niekorzystnie na układ odpornościowy, co bezpośrednio przekłada się na pogorszenie stanu skory. 

Czy smog i zanieczyszczenie powietrza mogą przyspieszyć starzenie się skóry i nasilać objawy AZS, czy trądziku?

Zdecydowanie tak. Zanieczyszczenia powietrza nasilają stres oksydacyjny, a także stan zapalny, co przyspiesza starzenie i zaostrza przebieg kliniczny schorzeń skóry.

Jak długo trzeba czekać zobaczyć poprawę stanu skóry przy zmianie stylu życia?

Jest to kwestia indywidualna. Korzystne zmiany w skórze nie zachodzą do razu po zaprzestaniu działania szkodliwych czynników. Proces ten może zająć nawet kilka miesięcy. 

Zdrowy styl życia, unikanie używek, zdrowa dieta i regularna aktywność fizyczna mają istotny wpływ nie tylko na stan skóry, ale i przebieg wielu schorzeń dermatologicznych. Warto jednak pamiętać, że niezwykle ważna jest dokładna ocena dermatologiczna zmian skórnych i stosowanie się do otrzymanych zaleceń lekarza prowadzącego. 

Bibliografia:

1. L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,

2. L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,

3. A. Reich i inni, Łuszczyca. Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, część I, Przegląd Dermatologiczny 2020, 107, 92-108.