Oczy alergika w sezonie pylenia. Jak dbać o oczy w okresie alergii?

Mówiąc "alergia oczu", pacjenci mają na myśli najczęściej pojawienie się symptomów chorobowych alergicznego zapalenia spojówek. Jest to schorzenie alergiczne, którego istotą jest nadwrażliwość na alergeny powietrznopochodne, a mówiąc prościej, nadwrażliwość na alergeny wziewne. 

Najczęściej uczulające alergeny, związane z objawami alergicznego zapalenia spojówek to:

• pyłki traw, 
• pyłki chwastów,
• pyłki drzew, 
• sierść zwierząt,
• roztocze kurzu domowego.

Alergiczne zapalenie spojówek często współwystępuje z innymi schorzeniami alergicznymi, w tym alergicznym nieżytem nosa, astmą alergiczną, czy atopowym zapaleniem skóry. Należy mieć jednak świadomość, że objawy utożsamiane przez pacjentów z alergią oczu mogą świadczyć o innych przypadłościach okulistycznych i nie tylko. 

Objawy alergii oczu mogą być nasilane przez codzienne czynności, związane z używaniem soczewek kontaktowych, niektórych kosmetyków, czy wysuszeniem spojówek. W kolejnych akapitach tego artykułu zostaną omówione najważniejsze czynniki mogące zaostrzać objawy alergii oczu, ale i kluczowe zasady, pozwalające na zmniejszenie nieprzyjemnych dolegliwości. 

To również może Cię zainteresować:

>> Ostre, okresowe i przetrwałe alergiczne zapalenie spojówek

>> Alergiczne choroby oczu

Jak wyglądają oczy alergika w sezonie pylenia?

Oczy z alergią są przede wszystkim zaczerwienione, co wynika z przekrwienia spojówek. Ponadto obserwuje się:

• tak zwany alergiczny obrzęk oczu - a więc obrzęk spojówek,
• łzawienie oczu,
• obrzęk powiek,
• może wystąpić katar,
• zmiany wypryskowe w okolicy powiek - jest to zwany wyprysk powietrznopochodny, który manifestuje się rumieniem i złuszczaniem w obrębie skóry powiek. 

Typowe objawy alergii oczu

Najbardziej typowym objawem alergii oczu jest świąd. Bez występowania świądu w obrębie spojówek nie można rozpoznać alergicznego ich zapalenia. Świąd oczu może współwystępować ze świądem w obrębie nosa, co jest jednym z objawów alergicznego zapalenia nosa (ANN). 

Alergia czy coś więcej? Jak odróżnić podobne problemy z oczami

Alergia oczu, występująca typowo pod postacią alergicznego zapalenia spojówek wymaga różnicowania z innymi jednostkami chorobowymi. Podobnym obrazem klinicznym mogą cechować się takie schorzenia i stany jak:

• zespół suchego oka,
• infekcyjne zapalenie spojówek (bakteryjne, grzybicze lub wirusowe),
• zapalenie brzegów powiek,
• demodekoza - a więc zakażenie gruczołów Meiboma spowodowane przez nużeńca. 

Różnicowanie wymaga wykonania szczegółowego badania przedmiotowego, a czasami, również badań laboratoryjnych i mikrobiologicznych.

Co pomaga oczom alergika na co dzień?

Alergiczne zapalenie oczu wymaga podjęcia odpowiedniej terapii, ale kluczową kwestią jest ograniczenie narażenia na alergeny, prowokujące pojawienie się objawów. W celu identyfikacji alergenów uczulających, konieczne jest wykonanie odpowiednich testów alergicznych pod okiem lekarza alergologa. 

W leczeniu alergii oczu zastosowanie znajdują między innymi:

• leki antyhistaminowe dostępne w postaci kropli (zawierające np. bilastynę, azelastynę, czy ketotifen),  
• leki antyhistaminowe podawane drogą doustną,
• leki sterydowe w postaci dospojówkowej,
• substancje o działaniu alfa-mimetycznym, stosowane łącznie z miejscowym lekiem antyhistaminowym,
• swoista immunoterapia alergenowa. 

Higiena po powrocie z zewnątrz

Co zrobić od razu po powrocie do domu, by zmniejszyć nasilenie objawów alergii oczu? Pierwszym krokiem powinno być przemycie spojówek z użyciem soli fizjologicznej (0,9% NaCl). Pozwala to na zmniejszenie czasu kontaktu alergenów ze spojówką i przerywa kontakt z alergenem, zmniejszając tym samym stan zapalny. 

Dlaczego nie warto pocierać oczu przy alergii?

Pocieranie oczu przy alergii nie jest dobrym pomysłem. Po pierwsze, pocieranie oczu prowadzi do mechanicznego drażnienia, co nasila dolegliwości alergiczne. Po drugie, podrażnienie może prowadzić do utrudnionego usuwania alergenów ze spojówki (na przykład wraz z łzami), co przedłuża kontakt z alergenem i nasila symptomy chorobowe.  

Sztuczne łzy i krople przeciwalergiczne – kiedy mogą pomóc?

Zacznijmy od kropli przeciwalergicznych, a więc zawierających substancje o działaniu przeciwhistaminowym. Są one podstawą terapii w ostrej, jak i przewlekłej fazie choroby. Ich stosowanie pozwala na szybkie i skuteczne zmniejszenie dolegliwości związanych z alergicznym zapaleniem spojówek. W kwestii ich używania warto zastosować się do zaleceń lekarza prowadzącego. 

Sztuczne łzy to potoczne określenie preparatów aptecznych, wykorzystywanych jako substytut filmu łzowego. Są stosowane przede wszystkim w terapii suchego oka, ale i przy podrażnieniu i wysuszeniu spojówek związanym np. z pracą przy komputerze. Należy mieć świadomość, że nie działają one na mechanizmy prowadzące do rozwoju stanu zapalnego w przebiegu alergii oczu. Mogą być stosowane jedynie jako leczenie uzupełniające, w sytuacji, gdy pacjent podaje suchość oczu. 

Przeczytaj także:

>> Alergia i okres pylenia - jak sobie radzić?

>> Reakcje alergiczne - rodzaje, objawy, leczenie

Kiedy stosować krople przeciwalergiczne?

Krople przeciwalergiczne należy stosować zgodnie z zaleceniami lekarza. Wskazaniem do ich używania jest przede wszystkim świąd spojówek, łzawienie, jak zaczerwienienie oczu. Są to podstawowe leki w terapii alergicznego zapalenia spojówek, ale sposób leczenia zależy od obrazu klinicznego i konkretnego przypadku, dlatego nie należy leczyć się na własną rękę. 

Soczewki kontaktowe i makijaż w czasie zaostrzenia objawów alergii

Używanie soczewek kontaktowych i makijaż oczu w czasie zaostrzenia objawów mogą pogarszać obraz kliniczny. Dlaczego? Między soczewkami a spojówką mogą zatrzymywać się alergeny, co nasila stan zapalny. Co więcej, soczewki, jak i cienie do rzęs, czy tusze mogą zwiększać uczucie podrażnienia spojówek. Z tego powodu na czas nasilenia dolegliwości warto zrezygnować z noszenia soczewek i makijażu oczu. W pewnych sytuacjach rozwiązaniem mogą być soczewki jednodniowe i noszenie ich tylko przez krótki okres dnia. 

Kiedy alergia oczu może wymagać szerszej diagnostyki?

Jakie objawy kliniczne powinny wzbudzić naszą szczególną czujność? Należy zwrócić uwagę przede wszystkim na takie symptomy jak:

• nasilona suchość oczu - może występować w przebiegu niektórych schorzeń autoimmunologicznych, w tym choroby Sjogrena, 
• zaburzenia widzenia, podwójne widzenie,
• pogorszenie ostrości wzroku, 
• pojawienie się ropnej wydzieliny w obrębie spojówek,
• gorączka, stan podgorączkowy,
• nieustępowanie lub nasilanie się objawów mimo leczenia przeciwalergicznego.

Podsumowując, alergiczne zapalenie spojówek to najczęstsza postać alergii oczu, która wymaga włączenia odpowiedniej terapii, ale i pielęgnacji. Objawy tej przypadłości mogą obniżać jakość życia, dlatego nie warto czekać z wizytą u lekarza. 

Bibliografia:

1. A. Szczeklik, Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020/2021,

2. J. Tatoń, A. Czech, Diagnostyka internistyczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2005,

3. G. Herold i inni, Medycyna wewnętrzna, repetytorium dla studentów medycyny i lekarzy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.