Sanatorium – kto może skorzystać i na jakich zasadach?

Kto może skorzystać z leczenia uzdrowiskowego?

Z leczenia uzdrowiskowego mogą skorzystać zarówno dorośli, jak i dzieci od 3. roku życia. Na leczenie uzdrowiskowe mogą być kierowani jednak jedynie pacjenci samodzielni, zdolni do samoobsługi i korzystania z zabiegów leczniczych.

Kiedy przysługuje wyjazd do sanatorium?

Z pobytu w sanatorium może skorzystać każdy ubezpieczony pacjent, u którego istnieją schorzenia mogące być wskazaniem do takiego pobytu, a jego stan zdrowia ma szansę ulec poprawie dzięki takiemu wyjazdowi. Lista schorzeń objętych wskazaniami do leczenia sanatoryjnego jest długa, ale najczęściej zalicza się do nich przewlekłe schorzenia internistyczne (np. układu krążenia, układu oddechowego) oraz schorzenia układu kostno-stawowego (np. chorobę zwyrodnieniową stawów biodrowych lub kolanowych, dyskopatię, choroby reumatyczne oraz stany po przebytych urazach i operacjach wymagające przedłużonej rehabilitacji).

Istnieją również placówki zajmujące się leczeniem sanatoryjnym otyłości, których program jest specjalnie przystosowany, by pomóc kuracjuszom w redukcji masy ciała, zmianie nawyków żywieniowych i podjęciu aktywności fizycznej.

Jak uzyskać skierowanie do sanatorium?

Skierowanie do sanatorium wystawia lekarz prowadzący – może to być zarówno lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, jak i lekarz zatrudniony w poradni specjalistycznej. Lekarz wystawiający skierowanie musi jednak świadczyć usługi w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia – nie może to być placówka prywatna. Skierowanie jest wystawiane nieodpłatnie dla pacjenta. Bezpłatne są również badania, które pacjent powinien wykonać przed wystawieniem wniosku do sanatorium. Zakres tych badań ustala lekarz wystawiający skierowanie.

ZOBACZ WIDEO: CZY ZAWSZE SPORT TO ZDROWIE? JAK DBAĆ O STAWY

Jakie badania trzeba wykonać przed wyjazdem?

Aby wystawić skierowanie do sanatorium, lekarz potrzebuje uzyskać wyniki badań laboratoryjnych, takich jak OB, morfologia krwi obwodowej oraz badanie ogólne moczu. Dodatkowo konieczne jest wykonanie badania EKG (12-odprowadzeniowego). Skierowanie na te badania pacjent otrzymuje od lekarza prowadzącego i są one nieodpłatne. Wyniki badań lekarz załącza do skierowania. Nie ma już wymogu wykonania badania RTG klatki piersiowej przed wyjazdem do sanatorium.

W zależności od rodzaju schorzenia oraz obciążeń pacjenta lekarz prowadzący może zlecić dodatkowe badania użyteczne w procesie zarówno kwalifikacji, jak i doboru odpowiednich zabiegów w czasie pobytu.

Jak wygląda proces kwalifikacji do sanatorium?

Skierowanie do sanatorium po wystawieniu wniosku przez lekarza trafia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego do placówki Narodowego Funduszu Zdrowia, gdzie jest analizowane pod kątem poprawności wystawienia, wskazań do leczenia sanatoryjnego i ewentualnych przeciwwskazań. Po pozytywnej weryfikacji ustalane są termin i miejsce leczenia uzdrowiskowego – taką informację wysyła się do pacjenta listownie na wskazany we wniosku adres. Oczekując na wynik weryfikacji skierowania, można skorzystać z przeglądarki skierowań na leczenie uzdrowiskowe, dostępnej online. Do wyszukania własnego skierowania potrzebne będą jego numer oraz data urodzenia osoby, dla której je wystawiono.

Jak wygląda pobyt w sanatorium?

Przed wyjazdem do sanatorium warto pamiętać o liście niezbędnych rzeczy, które warto ze sobą zabrać. Zalicza się do nich:

• dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość,
• dokumentację otrzymaną z Narodowego Funduszu Zdrowia,
• określoną przez lekarza kierującego dokumentację medyczną,
• regularnie przyjmowane leki (na cały okres pobytu),
• pieniądze w ilości wystarczającej do częściowego pokrycia kosztów zakwaterowania i wyżywienia oraz opłacenia opłaty uzdrowiskowej i innych usług płatnych (aby ustalić wysokość tych opłat, warto wcześniej skontaktować się z placówką, do której jedziemy),
• strój i obuwie sportowe (gimnastyczne), strój kąpielowy i czepek, klapki kąpielowe, przybory toaletowe, rzeczy osobiste.

W czasie pobytu kuracjusze otrzymują pełne wyżywienie oraz zakwaterowanie, a w uzasadnionych przypadkach możliwe jest zakwaterowanie w pokoju jednoosobowym lub wspólne zakwaterowanie małżeństwa. Pobyt w sanatorium trwa 21 dni (w przypadku sanatorium poszpitalnego może być wydłużony do 28 dni).

Kuracjusz otrzymuje kartę zabiegową, na której lekarz sanatoryjny (balneolog) notuje informacje o zleconych zabiegach. Odbywają się one zwykle w godzinach porannych i przedpołudniowych, a po obiedzie kuracjusze dysponują czasem wolnym, który mogą przeznaczyć na aktywności towarzyskie, zwiedzanie okolicy lub odpoczynek.

Co obejmuje leczenie uzdrowiskowe?

Sanatorium zapewnia zakwaterowanie, wyżywienie (śniadanie, obiad i kolację), opiekę lekarską i pielęgniarską, badania w ciągu całego pobytu, dietę zgodną z profilem schorzenia oraz zabiegi rehabilitacyjne, zróżnicowane w zależności od typu schorzenia oraz dostępności określonych zabiegów w danej placówce.

Jeśli do sanatorium wyjeżdża dziecko w wieku szkolnym, na czas pobytu zostaje objęte nauczaniem w miejscu pobytu.

Kto nie może wyjechać do sanatorium – przeciwwskazania

Istnieje szereg przeciwwskazań zdrowotnych, które uniemożliwiają stale lub czasowo wyjazd do sanatorium. Zaliczają się do nich m.in.: ostre choroby zakaźne, choroby psychiczne, upośledzenie umysłowe znaczne i głębokie, głębokie zaburzenia osobowości i zachowania stwarzające problemy w funkcjonowaniu społecznym, zniedołężnienie i całkowita niemożność do samoobsługi, ciężkie stany ogólne z przeciwwskazaniami do transportu, nietrzymanie moczu i kału dużego stopnia (cewnikowanie na stałe pęcherza), zespół uzależnienia od alkoholu, uzależnienie od substancji psychoaktywnych, padaczka z częstymi napadami (raz w miesiącu lub częściej) oraz czynna choroba nowotworowa.

Przeciwwskazanie stanowi również zbyt krótki czas, jaki upłynął od poprzedniego pobytu. Na leczenie uzdrowiskowe pacjent może być kierowany nie częściej niż co 18 miesięcy. W praktyce oznacza to, że po 12 miesiącach, jakie upłynęły od pobytu, można złożyć ponowne skierowanie, które będzie rozpatrywane w pozostałym czasie.

Piśmiennictwo:

1. § 2 ust. 1–3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 lutego 2007 r. w sprawie zasad kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego (Dz.U. nr 44, poz. 285).
2. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/do-sanatorium-z-e-skierowaniem (dostęp: 8.04.2026 r.).
3. Załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 lutego 2007 r. w sprawie zasad kierowania i kwalifikowania pacjentów do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego (Dz.U. nr 44, poz. 285).