Ból pleców pod łopatkami. Kiedy pilnie do lekarza?

Ból pleców pod łopatkami – co oznacza i skąd się bierze?

Najczęstszą przyczyną piekącego bólu pleców na wysokości łopatek jest neuropatyczny ból związany z zespołem bólu mięśniowo-powięziowego, w którym pieczenie wynika z aktywnych punktów spustowych w mięśniach przykręgosłupowych i okołobarkowych. Objawy mogą być wywołane przeciążeniem, nieprawidłową postawą lub przewlekłym napięciem mięśni. Kolejną częstą etiologią jest radikulopatia piersiowa, spowodowana degeneracją krążka międzykręgowego lub przepukliną – piekący ból jest wówczas wynikiem podrażnienia korzenia nerwowego. Neuralgia międzyżebrowa, inaczej ból międzyżebrowy wywołany podrażnieniem nerwów (np. po urazie, operacji lub w przebiegu półpaśca), również często objawia się piekącym bólem w tej okolicy.

Ból kłujący pod łopatką może być wywołany również przez zespół bólu mięśniowo-powięziowego lub dysfunkcje stawów międzykręgowych lub żebrowo-kręgowych, które mogą powodować ból kłujący nasilający się przy ruchu tułowia. Rzadziej ten rodzaj bólu może być wynikiem radikulopatii szyjnej lub piersiowej.

Najczęstszą przyczyną bólu pleców pod łopatkami występującego w nocy są zespoły bólu mięśniowo-powięziowego oraz przeciążenie mięśni przykręgosłupowych i okołobarkowych, zwłaszcza u osób z przewlekłą nieprawidłową postawą lub po wysiłku. Ból ten może nasilać się w nocy ze względu na brak ruchu, ucisk podczas leżenia lub nieprawidłowe ułożenie ciała. Nocny ból pleców pod łopatkami wymaga jednak wykluczenia poważnych przyczyn, takich jak nowotwory kręgosłupa (przerzuty, szpiczak, guzy pierwotne), które często manifestują się bólem nocnym i nieustępującym w spoczynku. Należy też wykluczyć infekcje kręgosłupa (np. ropień nadtwardówkowy, zapalenie kręgów), szczególnie przy współistniejącej gorączce lub immunosupresji.

Istnieje również związek pomiędzy bólem pleców a chorobami serca. Osoby z przewlekłym bólem pleców mają wyższe ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca, w tym zawału serca. U osób z chorobami serca, zwłaszcza z niewydolnością serca, ból pleców jest częstszy, bardziej nasilony i trudniejszy do leczenia.

Ból pleców jest częstszy u osób z chorobami płuc, zwłaszcza przewlekłymi, takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) i astma. U pacjentów z przewlekłymi chorobami płuc częstość i nasilenie bólu pleców, szczególnie w odcinku piersiowym i międzyłopatkowym, są wyraźnie wyższe niż w populacji ogólnej.

Ból pod łopatką a kręgosłup piersiowy

Najczęstsze przyczyny bólu w tej okolicy mają charakter mięśniowo-szkieletowy i obejmują:

• zespół bólu mięśniowo-powięziowego (najczęstsza przyczyna) – ból wynika najczęściej z przeciążenia, urazu lub obecności punktów spustowych w mięśniach takich jak mięśnie równoległoboczne, czworoboczne czy zębate;
• przewlekłe zaburzenia postawy – przewlekłe nieprawidłowe ustawienie tułowia, np. podczas pracy przy komputerze, prowadzi do przeciążenia mięśni i bólu pod łopatkami;
• zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa piersiowego – spondyloza, artropatia stawów międzykręgowych, osteofity mogą powodować ból lokalny lub promieniujący;
• przepuklina krążka międzykręgowego w odcinku piersiowym – występuje rzadziej niż przepuklina w odcinku lędźwiowym, ale może powodować ból promieniujący między łopatkami, zwłaszcza przy współistniejącej radikulopatii (zespół objawów wynikających z ucisku, podrażnienia lub uszkodzenia korzeni nerwowych odchodzących od rdzenia kręgowego);
• złamanie kompresyjne kręgu – szczególnie u osób starszych z osteoporozą; ból może być nagły i silny.

Ból pod łopatką związany z żebrami

Za ból pod łopatką związany z żebrami odpowiadają: 

• dysfunkcja stawu łopatkowo-żebrowego – ból może być związany z zapaleniem kaletki (bursitis) lub nieprawidłową biomechaniką łopatki (dyskineza łopatki);
• dysfunkcja stawów żebrowo-kręgowych lub żebrowo-poprzecznych – ograniczenie ruchomości tych stawów może powodować ból w okolicy podłopatkowej;
• naciągnięcie mięśni międzyżebrowych – szczególnie po wysiłku fizycznym lub urazie;
• neuralgia międzyżebrowa, w tym w przebiegu półpaśca (ból neuropatyczny poprzedzający wysypkę).

Ból pochodzący z narządów wewnętrznych (serce, płuca, żołądek, trzustka, wątroba)

Ból pod łopatką może być wywołany chorobami narządów wewnętrznych, takimi jak:

• choroby pęcherzyka żółciowego, choroby wątroby, choroby serca i aorty (ból może promieniować do klatki piersiowej) – ból pod prawą łopatką;
• choroby żołądka (wrzód trawienny, zapalenie żołądka), choroby trzustki – ból pod lewą łopatką;
• zapalenie płuc lub opłucnej – ból może być jednostronny, zależnie od lokalizacji procesu zapalnego.

Kiedy ból pod łopatką powinien niepokoić?

W większości przypadków ból pod łopatką ma przyczynę mięśniowo-szkieletową i nie stanowi zagrożenia. Istnieją jednak sytuacje, zwłaszcza u osób w wieku > 50 lat, w których może być objawem choroby zagrażającej życiu i wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Objawy alarmowe wymagające pilnej konsultacji lekarskiej

Do objawów alarmowych zaliczają się:

• nagły początek bólu;
• silny, narastający lub nocny ból;
• ból niezależny od ruchu;
• duszność lub ból w klatce piersiowej;
• szybkie bicie serca;
• gorączka lub objawy infekcji;
• osłabienie, drętwienie kończyn, problemy z chodzeniem;
• trudności w oddawaniu moczu lub stolca;
• niezamierzona utrata masy ciała;
• ból po urazie;
• przebyta choroba nowotworowa lub obniżona odporność.

Objawy alarmowe mogą wskazywać na poważne choroby, m.in.:

• choroby serca (np. zawał serca) – ból może promieniować do pleców, szczególnie u osób z nadciśnieniem, cukrzycą, palących papierosy lub z chorobami serca w wywiadzie;
• rozwarstwienie aorty – bardzo silny, nagły ból pleców lub klatki piersiowej;
• zatorowość płucną – ból pleców mogący występować razem z dusznością, szybkim biciem serca lub osłabieniem.

Kiedy pilnie szukać pomocy?

Jeśli wystąpią objawy alarmowe, nie należy zwlekać z wizytą u lekarza lub wezwaniem pomocy medycznej, ponieważ konieczna jest szybka diagnostyka.

Diagnostyka bólu pod łopatką – jakie badania warto wykonać?

Aby prawidłowo zdiagnozować przyczynę bólu pod łopatkami, należy określić:

• charakter bólu (ostry, przewlekły, piekący, kłujący, promieniujący, związany z ruchem);
• obecność czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, występowanie chorób przewlekłych, przebyte urazy, obecność osteoporozy;
• objawy towarzyszące (duszność, osłabienie, zaburzenia czucia, gorączka).

W diagnostyce ważne jest również badanie fizykalne: palpacja mięśni, ocena zakresu ruchu, testy prowokacyjne oraz, jeżeli to konieczne, badania dodatkowe: EKG, troponiny, D-dimery, RTG / tomografia komputerowa / rezonans magnetyczny kręgosłupa, badanie aorty lub naczyń krwionośnych płuc przy pomocy tomografii komputerowej, USG jamy brzusznej.

Jeśli nie występują objawy alarmowe, diagnostykę kieruje się na najczęstsze przyczyny mięśniowo-szkieletowe, a badania obrazowe można rozważyć dopiero przy nieskuteczności leczenia zachowawczego lub utrzymywaniu się objawów powyżej 4-6 tygodni.

Piśmiennictwo:

1. Alsoof D, Anderson G, McDonald CL i wsp. Diagnosis and management of vertebral compression fracture. Am J Med 2022; 135(7): 815-821.
2. Fruth SJ. Differential diagnosis and treatment in a patient with posterior upper thoracic pain. Phys Ther 2006; 86(2): 254-268.
3. Gregory PL, Biswas AC, Batt ME. Musculoskeletal problems of the chest wall in athletes. Sports Med 2002; 32(4): 235-250.
4. Osias W, Matcuk GR Jr, Skalski MR i wsp. Scapulothoracic pathology: review of anatomy, pathophysiology, imaging findings, and an approach to management. Skeletal Radiol 2018; 47(2): 161-171.
5. Steen JP, Jaiswal KS, Kumbhare D. Myofascial pain syndrome: an update on clinical characteristics, etiopathogenesis, diagnosis, and treatment. Muscle Nerve 2025; 71(5): 889-910.
6. Zhu K, Devine A, Dick IM i wsp. Association of back pain frequency with mortality, coronary heart events, mobility, and quality of life in elderly women. Spine (Phila Pa 1976) 2007; 32(18): 2012-2018.